Dưới sự lãnh đạo của Ðảng, nhân dân ta tiến hành cuộc Cách mạng Tháng Tám thành công. Ðất nước vừa giành được độc lập đã phải tập trung giải quyết những nhiệm vụ cấp bách, bảo vệ và củng cố chính quyền cách mạng, chống thù trong giặc ngoài, giặc đói, giặc dốt. Ðứng trước hoàn cảnh vô cùng khó khăn của đất nước, để động viên toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến, theo sáng kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 27-3-1948, Ban Thường vụ Trung ương Ðảng đã ra Chỉ thị phát động phong trào Thi đua ái quốc. Ngày 6-1-1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 195 thành lập Ban vận động Thi đua ái quốc từ trung ương tới địa phương. Ngày 11-6-1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi Thi đua ái quốc, chính thức phát động phong trào Thi đua ái quốc có tổ chức ở nước ta. Từ đây phong trào Thi đua ái quốc, còn được gọi là phong trào thi đua yêu nước, do Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng, phát động, tổ chức thực hiện và phát triển đã gắn liền với lịch sử và mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Ngày 11/6, ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi Thi đua ái quốc, giờ đây đã trở thành ngày truyền thống của phong trào thi đua yêu nước ở nước ta. Lịch sử đấu tranh cách mạng của nhân dân ta gắn liền với sự hình thành và phát triển phong trào thi đua yêu nước mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ xâm lược và trong hòa bình xây dựng đất nước, thi đua ngày càng đóng vai trò xã hội to lớn. Nó đã trở thành phong trào quần chúng và là phương pháp cần thiết giải quyết các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội của CNXH ở nước ta. Thi đua đang đóng vai trò động lực, thúc đẩy các hoạt động xã hội phát triển.
Phong trào thi đua yêu nước của nhân dân ta trong hơn 60 năm qua đã trở thành cao trào cách mạng của quần chúng. Mỗi một thời kỳ cách mạng, chúng ta đều phát động những phong trào thi đua yêu nước, được nhân dân tham gia hưởng ứng, mang lại những hiệu quả to lớn, để lại những dấu ấn sâu đậm, làm rạng rỡ thêm truyền thống yêu nước, truyền thống anh hùng của dân tộc Việt Nam. Thấy rõ tầm quan trọng của công tác thi đua, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người khởi xướng ra hàng loạt phong trào thi đua qua các thời kỳ cách mạng. Thời kỳ kháng chiến cứu nước có các phong trào thi đua lớn như: "Diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm"; "Bình dân học vụ"; "Hũ gạo kháng chiến" và các phong trào đền ơn đáp nghĩa đối với thương binh, gia đình liệt sĩ, những người có công đối với cách mạng; phong trào giết giặc lập công để kháng chiến kiến quốc, phong trào giúp đỡ bộ đội, phong trào tham gia sản xuất và thực hành tiết kiệm: Phong trào "Mỗi người làm việc bằng hai vì miền nam ruột thịt" và các phong trào "Phất cao cờ Duyên hải trong công nhân"; "Cờ Ðại phong trong nông dân"; "Cờ Ba nhất trong quân đội". Phong trào "Thanh niên ba sẵn sàng"; "Phụ nữ ba đảm đang". Phong trào thực hiện "Sáu điều Bác Hồ dạy" trong lực lượng Công an và "Xứng danh Anh Bộ đội Cụ Hồ" trong Quân đội.

Thời kỳ xây dựng và bảo vệ đất nước từ năm 1975 đến nay, có rất nhiều phong trào thi đua trên mọi lĩnh vực và ở các cấp, các ngành. Một số phong trào lớn như: "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư"; "Ngày vì người nghèo" của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; phong trào "Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi"; "Xây dựng nông thôn mới" của Hội Nông dân Việt Nam; phong trào: "Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo"; "Nuôi con khỏe, dạy con ngoan" của Hội Phụ nữ Việt Nam; phong trào "Tuổi trẻ sáng tạo"; "Thanh niên lập nghiệp"; "Tuổi trẻ giữ nước"; "Mùa hè xanh" của Ðoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Phong trào: "Giữ gìn và phát huy bản chất Anh Bộ đội Cụ Hồ" của Hội Cựu chiến binh Việt Nam. Hoặc các phong trào: "Lao động giỏi, lao động sáng tạo"; "Liên kết phục vụ nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới" của công đoàn; "Chuyển giao kỹ thuật đến với nông dân"; "Chuyển dịch cơ cấu vật nuôi, cây trồng" của ngành nông nghiệp.
Thi đua yêu nước là thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ XHCN, là một phương thức vận động cách mạng thiết thực và hiệu quả, nhằm phát huy năng lực và trí tuệ của mỗi người dân, tạo ra sức mạnh dời non, lấp biển của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thực tiễn đã chứng minh vai trò và tác dụng đặc biệt quan trọng của các phong trào thi đua trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước trước đây cũng như hiện nay. Thi đua yêu nước là động lực tạo nên sức mạnh tổng hợp, đem lại những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trong hơn 20 năm đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thực tiễn cũng cho thấy, qua các phong trào thi đua yêu nước đầy sáng tạo của nhân dân, đã xuất hiện nhiều nhân tố mới tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến, có nhiều mô hình, cách nghĩ, cách làm mới rất có hiệu quả. Nhận thức được sức mạnh to lớn của nhân dân, đánh giá cao tác dụng của các phong trào thi đua yêu nước; Ðảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo công tác thi đua, khen thưởng. Bộ Chính trị (khóa VIII) đã có Chỉ thị số 35 về đổi mới công tác thi đua, khen thưởng; Bộ Chính trị (khóa IX) đã ra Chỉ thị số 39, tiếp tục đổi mới công tác thi đua, khen thưởng phát hiện, bồi dưỡng và nhân rộng các điển hình tiên tiến cho cả nước học tập. Ngày 22-12-2007, Bộ Chính trị (khóa X) ban hành Chỉ thị số 19 về kỷ niệm 60 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi Thi đua ái quốc (11-6-1948 - 11-6-2008). Quốc hội đã ban hành Luật Thi đua - Khen thưởng. Những chủ trương chính sách đó đã tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác thi đua, khen thưởng ở các cấp, các ngành, xác định đây là một nhiệm vụ, một biện pháp không thể thiếu được trong việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trải qua 60 năm lịch sử xây dựng và phát triển, dưới sự lãnh đạo của Ðảng, phong trào thi đua yêu nước ở nước ta đã góp phần to lớn vào công cuộc giải phóng dân tộc, bảo tồn, phục hưng và phát triển đất nước, đồng thời cũng để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho sự nghiệp CNH, HÐH hiện nay. Những bài học kinh nghiệm này cần được nghiên cứu và đánh giá đúng với điều kiện lịch sử của nó, để vận dụng đúng đắn tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng phong trào thi đua yêu nước trong điều kiện lịch sử mới, khi nước ta xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN và hội nhập kinh tế quốc tế. Cần thấy rõ sự tất yếu, vị trí, mục đích, nội dung, cách thức, ý nghĩa của thi đua yêu nước theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh để có chủ trương, quan điểm và tổ chức tốt phong trào thi đua yêu nước, nhằm tập hợp, vận động nhân dân tự giác tham gia thực hiện đường lối của Ðảng, chính sách của Nhà nước, hoàn thành các nhiệm vụ cách mạng trong điều kiện lịch sử mới. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng viết: Thi đua phải có phương hướng đúng và vững. Nghĩa là phải nâng cao lòng yêu nước nồng nàn và giác ngộ chính trị của mọi người. Bởi vậy, thi đua sản xuất nhằm tăng trưởng kinh tế nhưng phải giữ vững định hướng XHCN, không xa rời mục tiêu xây dựng nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Trong tổ chức các phong trào thi đua yêu nước, cần gắn với việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội và xây dựng con người XHCN. Thi đua phải toàn dân, toàn diện, lâu dài, rộng khắp, không chỉ trong một thời gian nào, không chỉ riêng ngành nào, nhóm người nào để tổ chức phong trào thi đua yêu nước.
Trong giai đoạn cách mạng mới, thực hiện Nghị quyết Ðại hội lần thứ X của Ðảng, cả nước tiếp tục dấy lên các phong trào thi đua đẩy mạnh CNH, HÐH, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, tạo nền tảng đến năm 2020, Việt Nam cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Ðể đạt mục tiêu chung đó, công tác thi đua, khen thưởng phải tiếp tục đổi mới theo tinh thần Chỉ thị số 35 và Chỉ thị số 39 của Bộ Chính trị, để thật sự trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy các ngành, các cấp vươn lên, phấn đấu thực hiện thắng lợi nghị quyết Ðại hội X của Ðảng.
Trên cơ sở những bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn triển khai công tác thi đua, khen thưởng trong những năm qua, thời gian tới, công tác thi đua, khen thưởng phải tập trung khắc phục những yếu kém, tạo sự đồng bộ, nhịp nhàng trong việc tổ chức thực hiện, nhằm nâng chất lượng công tác thi đua, khen thưởng lên một tầm cao mới, nghiên cứu sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua ái quốc, gắn với Cuộc vận động: "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh", vận dụng sáng tạo và có hiệu quả tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của Ðảng về thi đua ái quốc trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế, để thi đua thật sự trở thành động lực, thúc đẩy các hoạt động chính trị, kinh tế, xã hội phát triển. Thực hiện tốt Chỉ thị số 17 của Thủ tướng Chính phủ năm 2008: "Cần tập trung nỗ lực triển khai đồng bộ, toàn diện các giải pháp kinh tế - xã hội, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, chất lượng bền vững, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế; chủ động tham gia thực hiện các cam kết và lộ trình hội nhập kinh tế thế giới. Gắn phát triển kinh tế với giải quyết tốt các vấn đề văn hóa - xã hội và bảo vệ môi trường, từng bước nâng cao đời sống nhân dân. Huy động các nguồn lực để đầu tư phát triển, nhất là đầu tư phát triển mạnh kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính; thực hiện có hiệu quả phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; củng cố quốc phòng, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước của các cấp chính quyền". Thi đua là biện pháp quan trọng, thúc đẩy phong trào cách mạng của các tầng lớp nhân dân. Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và những lời dạy của Người về thi đua yêu nước luôn là kim chỉ nam soi sáng, chỉ đường cho công tác thi đua, khen thưởng thời kỳ CNH, HÐH đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế.

Ðỗ Xuân Thăng
Phó Trưởng ban Thường trực
Ban Thi đua - Khen thưởng T.Ư
Theo www.nhandan.com.vn