Giải thưởng “Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội” năm nay nằm trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, là giải thưởng thuộc lĩnh vực văn hóa và nghệ thuật, có tính xã hội hóa cao, được lập ra từ năm 2008 theo sáng kiến của gia đình cố họa sĩ Bùi Xuân Phái và báo Thể thao & Văn hóa, nhằm tôn vinh sự nghiệp của danh họa Bùi Xuân Phái và tiếp nối tình yêu Hà Nội của ông. Giải thưởng chia làm 4 hạng mục, được trao vào dịp sinh nhật của cố họa sĩ Bùi Xuân Phái (1/9) hàng năm.
Năm nay, hạng mục “Giải thưởng lớn – Vì tình yêu Hà Nội” đã thuộc về nhà văn Tô Hoài. Nhà thơ Bằng Việt, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Hà Nội, Chủ tịch Hội đồng giải thưởng nhận xét: “Nhà văn Tô Hoài là một tên tuổi không thể có ai thay thế được trong văn học Việt Nam, mặt khác cũng có thể coi ông như một biểu tượng của trí thức Thủ đô về sức làm việc bền bỉ với trí tuệ mẫn tiệp hiếm có, một chứng nhân của gần một thế kỷ thăng trầm trên đất Thủ đô, là cuốn từ điển sống về văn hóa và từ ngữ dân gian của Hà Nội.” Với sức làm việc phi thường, nhà văn Tô Hoài đã có gần 150 tác phẩm lớn nhỏ, viết bao quát nhiều thể loại, viết cả cho đối tượng người lớn và thiếu nhi, ngòi bút lúc nào cũng giữ được nét độc đáo, sắc sảo, dí dỏm, trẻ trung, đồng thời luôn tuôn chảy, dồi dào và sung sức. Những trang văn Tô Hoài về Hà Nội vô cùng đậm đà và giàu chi tiết, hóm hỉnh và có phong thái riêng. Ở đó có bóng dáng, hồn cốt của một Hà Nội qua mấy thời đại hiện ra hết sức rõ nét, có cá tính, đầy những âm thanh và màu sắc đặc trưng. Trong mỗi chúng ta, hình như không ai lại không mang theo từ tấm bé hình ảnh cảm động và cao đẹp của chú Dế Mèn phiêu lưu khắp tứ xứ để rồi trở thành sứ giả của hòa bình và tình anh em; không ai không nhớ những nhân vật như vừa bước thẳng từ những xóm dệt nghèo xơ xác của vùng Nghĩa Đô xưa, những “Xóm giếng” ngoại thành, những “Cỏ dại” và “O chuột”, rồi những mảnh đời trong “Chuyện cũ Hà Nội” làm ta thắt lòng, những trang hồi ký “Cát bụi chân ai”, “Chiều chiều… lại nhớ chiều chiều” ngổn ngang tâm sự một thời chưa xa.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị trao giải thưởng cho nhà văn Tô Hoài

Với nhiều gắn bó máu thịt với Hà Nội trong cuộc đời và trong tâm hồn, có thể coi Tô Hoài cũng là một nghệ sĩ độc đáo và tài hoa như mẫu người Bùi Xuân Phái, chỉ khác là ông đã vẽ nên một Hà Nội phố bằng giấy trắng mực đen và ngòi bút sắt, chứ không phải bằng cọ vẽ và các mảng màu sơn dầu. Năm nay, dù sức khỏe có giảm sút, nhưng nhà văn vẫn viết các bài báo đậm chất thời sự - xã hội, đồng thời có kế hoạch in lại các tác phẩm kể chuyện về Thăng Long xưa như “Nhà Chử”, “Miếu Đồng Cổ”, “Mai An Tiêm”… và viết lại các chuyện cổ tích hay của Việt Nam cho thiếu nhi theo cách kể Tô Hoài.
Bên cạnh đó, ban tổ chức đã trao giải “Việc làm – Vì tình yêu Hà Nội” cho nhóm các tác giả và chuyên gia do GS. Phan Huy Lê làm đại diện đã minh chứng được những giá trị to lớn cần được giữ gìn của Khu di tích Trung tâm Hoàn thành Thăng Long; từ đó lập được kế hoạch bảo vệ, đồng thời xây dựng và hoàn thiện được bộ hồ sơ đề cử để Khu di tích được Unesco công nhận là Di sản văn hóa thế giới trước thềm Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội.

Nhạc sĩ Nguyễn Cường nhận giải Tác phẩm - Vì tình yêu Hà Nội

Giải “Tác phẩm – Vì tình yêu Hà Nội” đã được trao cho Hợp xướng Trống đồng mang tên “Ngàn năm Thăng Long – nổi trống Lạc Hồng” của nhạc sĩ Nguyễn Cường. Đồ án “Cung đường hòa bình” của nhóm KTS Hoàng Thúc Hào – một đồ án độc đáo và sáng tạo đã khôi phục được bức tường bao Thành Thăng Long xưa – mà nay là một đoạn đường Bưởi được nhận giải “Ý tưởng – Vì tình yêu Hà Nội”. Ngoài ra, hội đồng giám khảo còn tặng thưởng cho một tác phẩm đặc sắc khác là bức tranh thêu khổng lồ “Cội xưa” của họa sĩ trẻ Phạm Thị Hoài hợp tác cùng các nghệ nhân làng nghề cổ Văn Lâm ở Ninh Bình.

 Phương Thanh – TĐKT