Cách đây 20 năm, Công ty TNHH một thành viên Xây lắp Điện 4 (gọi tắt là Công ty Xây lắp Điện 4) được thành lập, trực thuộc Bộ Năng lượng. Từ năm 1998 đến nay, Công ty là đơn vị thành viên của Tổng công ty Xây dựng Công nghiệp Việt Nam.
Trong quá trình xây dựng và phát triển, Công ty đã thi công hoàn thành và đưa vào sử dụng có hiệu quả hàng trăm công trình, trong đó có các đường dây 500 kv Bắc – Nam (mạch 1 và mạch 2), nhiều tuyến đường dây 500 kV khu vực đồng bằng Nam Bộ, các trạm biến áp 500 kV Ialy, Nho Quan, hàng ngàn km đường dây từ 35 kV đến 220 kV, gần 50 trạm biến áp 110 kV - 220 kV, nhiều nhà máy thủy điện, nhiệt điện, các công trình công nghiệp và dân dụng, cùng hàng ngàn km đường dây và hàng trăm trạm biến áp hạ thế. Đối với mỗi cán bộ, công nhân Công ty xây lắp Điện 4 thì đây là những con số được đánh đổi bằng sự lao động miệt mài, sáng tạo, bằng cả mồ hôi, nước mắt và máu xương trên những công trình xây dựng điện từ Bắc vào Nam, từ đồng bằng đến các địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa. Những cống hiến và hy sinh của CBCNV trong suốt cuộc hành trình đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng những phần thưởng cao quý: 01 Huân chương Độc lập hạng ba; hàng chục Huân chương Lao động hạng nhất, nhì, ba; nhiều Bằng khen, cờ thưởng của Chính phủ, các bộ, ngành, trung ương và địa phương.
Năm 2006, thực hiện chủ trương của Nhà nước về sắp xếp đổi mới doanh nghiệp, Công ty chuyển sang hoạt động theo mô hình Công ty TNHH một thành viên Xây lắp Điện 4. Để đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả, lãnh đạo Công ty đã mạnh dạn điều chỉnh lại một số định hướng cơ bản, trước hết là kiện toàn, tổ chức lại các phòng ban, đội, xưởng sản xuất, thành lập các xí nghiệp mới, các đơn vị thi công mạnh; đổi mới cơ chế khoán, cơ chế tiền lương, tài chính; đầu tư hàng chục tỷ đồng để mua sắm máy móc, thiết bị hiện đại phục vụ thi công; tăng cường công tác tiếp cận thị trường, liên doanh, liên kết với các doanh nghiệp để mở rộng địa bàn hoạt động và tham gia đấu thầu. Đặc biệt, Công ty chú trọng công tác giám sát và kiểm tra chất lượng các công trình, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và tiến độ thi công; tập trung nâng cao năng lực thi công, cam kết thực hiện tiến độ các dự án. Bên cạnh những giải pháp trên, Công ty cũng đã đẩy mạnh đầu tư, đổi mới công nghệ theo hướng hiện đại để chế tạo cột thép mạ kẽm, nâng cao chất lượng sản phẩm, hạ giá thành công trình... trong đó tiếp tục hoàn thiện hệ thống thiết bị của dây chuyền cắt, đột liên hợp CNC, đồng thời nâng cao năng lực sản xuất của hệ thống bể mạ kẽm (công suất 10.000 tấn/năm), cũng như đa dạng hoá các sản phẩm bê tông phục vụ các công trình điện và giao thông.
Nhờ vậy mà năm qua, Công ty đã hoàn thành các chỉ tiêu cơ bản: Đóng điện các đường dây 220 kV Yên Bái – Lào Cai, Tuy Hoà - Nha Trang, A Vương – Hoà Khánh, Thanh Thuỷ – Hà Giang – Tuyên Quang, Vinh – Bản Lả. Tuyên Quang – Yên Bái; các trạm biến áp 110 kV và 220 kV Sông Công, Lào Cai, Tư Nghĩa...; công trình đường dây 500 kV Cai Lậy – Long An và nhiều đường dây 35 kV... Giá trị sản lượng đạt 348,316 tỷ đồng, trong đó giá trị xây lắp đạt 294,141 tỷ đồng. Ông Khương Văn Cậy – Trưởng ban Quản lý xây dựng Tập đoàn Điện lực Việt Nam có nhận xét, trong vài năm lại đây, đặc biệt là năm 2006, các công trình như đường dây 500 kV mạch 2 đoạn từ Pleiku – Dốc Sỏi - Đà Nẵng – Hà Tĩnh – Thường Tín; trạm 550 kV Nho Quan; đường dây 500 kV Quảng Ninh – Thường Tín (đang làm)… do Công ty Xây lắp Điện 4 thi công đều đáp ứng được yêu cầu về tiến độ và chất lượng của chủ đầu tư. Riêng Trạm 220 kV Lào Cai và tuyến đường dây từ Việt Trì lên cửa khẩu biên giới (dài hơn 50 km) do Công ty Xây lắp Điện 4 thi công hoàn thành cuối năm vừa qua đã vượt trước thời gian 03 tháng. Nhờ những cố gắng, nỗ lực nên năm 2006, Công ty Xây lắp Điện 4 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ về giá trị tổng sản lượng. Ông Nguyễn Hữu Sơn - Giám đốc Công ty được Tổng công ty Xây dựng Công nghiệp Việt Nam bình chọn là một trong những giám đốc quản lý giỏi, được Bộ trưởng Bộ Công nghiệp tặng Bằng khen.
Năm 2007 là năm thứ hai Công ty hoạt động theo mô hình công ty TNHH một thành viên trong điều kiện đất nước bước vào thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế. Sẽ có nhiều khó khăn về việc làm, đời sống đối với CBCNV trong Công ty do phải đối mặt với những thách thức: Thị trường thu hẹp do có sự cạnh tranh mạnh giữa các doanh nghiệp; sự biến động về giá vật tư, nguyên liệu đầu vào, nhất là khi thị trường tăng giá những vật tư nhập ngoại như sắt thép, gas... phục vụ chế tạo các sản phẩm cho thi công; lực lượng lao động có trình độ chuyên môn sẽ ngày càng thiếu do tính chất đặc thù của ngành xây lắp; nhiều công trình đã hoàn thành đưa vào sử dụng nhiều năm nhưng chủ đầu tư chưa thanh toán, dẫn đến phải chịu lãi vay ngân hàng ngày càng lớn, trong khi muốn thi công các dự án điện, doanh nghiệp phải có tiềm lực mạnh...
Nhận rõ những khó khăn, trở ngại trên, Công ty đã có phương án: Từng bước chuyển hoạt động của Công ty và các đơn vị trực thuộc sang mô hình công ty cổ phần, trước mắt trong năm 2007, sẽ xúc tiến thí điểm CPH một xí nghiệp xây lắp để rút kinh nghiệm cho các đơn vị sau. Tiếp tục quá trình đổi mới công tác điều hành sản xuất, điều chỉnh chức năng nhiệm vụ và kiện toàn lại các phòng ban Công ty phù hợp với cơ chế quản lý mới; hoàn chỉnh dần mối quan hệ kinh tế theo trách nhiệm hợp đồng giữa Công ty và các đơn vị thành viên. Công ty cũng khuyến khích các xí nghiệp thành viên chủ động tìm kiếm và tham gia đấu thầu, nhận thầu các dự án, đồng thời tiếp tục mở rộng hợp tác liên doanh với các doanh nghiệp khác để đa dạng hoá các lĩnh vực hoạt động, không chỉ xây lắp đường dây và trạm, mà còn tham gia các công trình, dự án công nghiệp, xây dựng dân dụng, thuỷ điện, nhiệt điện, cũng như sản xuất các mặt hàng cơ khí mạ chủ yếu là cột thép, các cấu kiện và cột bê tông ly tâm. Về công tác đầu tư nâng cao năng lực quản lý và kỹ thuật, Công ty chú trọng công tác quản lý kỹ thuật an toàn lao động, chất lượng công trình, thông qua công tác kiểm tra, giám sát và xử lý những vi phạm quy trình kỹ thuật, đặc biệt là những công trình đòi hỏi về tiến độ. Mặt khác, tích cực đầu tư mua sắm thiết bị, phương tiện thi công, ưu tiên đầu tư những thiết bị hiện đại để thi công những công trình lớn, đáp ứng yêu cầu của chủ đầu tư, giảm nhân công, tăng năng suất lao động và hạ giá thành công trình, sản phẩm. Bên cạnh việc thu hút lao động có trình độ chuyên môn bằng các chế độ ưu đãi, Công ty sẽ xây dựng các quy chế đặc biệt để hỗ trợ đào tạo lực lượng công nhân chuyên ngành, đồng thời phát huy thế mạnh cuả đội ngũ thợ bậc cao, có kinh nghiệm, làm nhân tố chủ lực khi thi công các công trình. Với những giải pháp trên, năm 2007 Công ty phấn đấu thực hiện 350,427 tỷ đồng giá trị tổng sản lượng, trong đó giá trị xây lắp đạt 271,827 tỷ đồng. Các công trình tập trung thi công trong năm chủ yếu gồm các đường dây 220 kV Tuyên Quang – Yên Bái, Thanh Thuỷ – Hà Giang – Tuyên Quang, Sóc Sơn – Thái Nguyên, Cà Mau – Rạch Giá, Vinh – Bản Lả; các trạm 220 kV Châu Đốc, Lào Cai...; đường dây 500 kV Thường Tín – Quảng Ninh và 01 trạm 500 kV Quảng Ninh; trạm 110 kV Hoàng Hoá...
Tìm cho mình những định hướng và giải pháp thích hợp để đổi mới hoạt động, đem lại hiệu quả thiết thực là một trong những nét mới của Công ty Xây lắp Điện 4.

Mai Hương - TCCN số tháng 2-3/2007