Title_left HỒ SƠ THÀNH TÍCH Title_right
 
Zoom
 
No-person-img
Nhà báo Ninh Viết Giao
No-person-img
Nhà báo Phan Hữu Dật
No-person-img
Nhà báo Song Thành
No-person-img
Nhà báo Tân Linh
No-person-img
Nhà báo Thanh Xuân
No-person-img
Nhà báo Thảo Lư
No-person-img
Nhà báo Thiếu Gia
No-person-img
Nhà báo Thu Loan
Phambanhieu NHÀ BÁO PHẠM BÁ NHIỄU

Tác phẩm: “Giám sát và phản biện xã hội một bước mới của công tác vận động quần chúng hiện nay”, đăng Báo Sài Gòn Giải phóng và Tạp chí Sổ tay Xây dựng Đảng tháng 9/2008. Đoạt giải B Giải báo chí Vì sự nghiệp Đại đoàn kết toàn dân tộc lần thứ sáu 2008 Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

 

GIÁM SÁT VÀ PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA
MẶT TRẬN TỔ QUỐC GÓP PHẦN GIẢI QUYẾT BỨC XÚC NGƯỜI DÂN Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.

 

 PHẠM BÁ NHIỄU


Thực hiện Thông báo số 161-TB/TW ngày 16-11-2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa IX) và Nghị quyết liên tịch số 05/2006/NQLT/CP-UBMTTQVN giữa Thủ tướng Chính phủ và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam về ban hành Quy chế Mặt trận Tổ quốc giám sát cán bộ, công chức, đảng viên ở khu dân cư, công tác giám sát và phản biện xã hội, tại TP.HCM 3 năm qua, MTTQ thành phố đã phát huy tinh thần trách nhiệm của MTTQ các cấp, phản ánh đúng những bức xúc, yêu cầu của nhân dân, mang lại nhiều hiệu quả xã hội.

Tác dụng của giám sát và phản biện xã hội
Phản biện xã hội là quyền và trách nhiệm của nhân dân tham gia hoạch định và thi hành chính sách, pháp luật của Nhà nước. Một xã hội được tổ chức phản biện tốt sẽ góp phần tạo ra sự đồng thuận bởi trong quá trình phản biện, những sai lầm, thiếu sót được mổ xẻ, loại bỏ, tạo điều kiện cho xã hội phát triển. Phản biện xã hội là quá trình đổi mới sự phát triển của đất nước. Không có phản biện thì không có đổi mới.
Phản biện xã hội giúp cho việc điều chỉnh chính sách, pháp luật vận động phù hợp với thực tế khách quan, có cơ sở khoa học, đem lại hiệu quả cao trong quản lý điều hành của Nhà nước, đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân. Nhiều chủ trương, chính sách do không có sự phản biện nên trong quá trình thực thi ít hiệu quả, thậm chí xâm hại quyền dân sinh. Vì đôi lúc nhà nước khi ban hành chính sách, pháp luật thể hiện qua lăng kính chủ quan, duy ý chí không phù hợp với quy luật khách quan và lợi ích của đa số nhân dân.
Muốn phản biện xã hội đạt kết quả cao, cần tạo môi trường rộng rãi để các tổ chức chính trị - xã hội, các cơ quan truyền thông đại chúng và nhân dân tham gia.
Đối tượng của giám sát và phản biện xã hội, bao gồm:
- Về các thể chế, chương trình làm việc của các cơ quan đảng, nhà nước;
- Dự thảo chủ trương, chính sách, pháp luật, quá trình tổ chức thực hiện chính sách;
- Vấn đề tổ chức và bổ nhiệm cán bộ, các vấn đề đời sống an sinh khác;
- Phản biện những sai sót trong thực hiện, nội dung không phù hợp đường lối, chính sách, pháp luật trong thực tế để điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung phù hợp với xu thế và tình hình chung.
Giám sát và phản biện xã hội đối với quyền lực nhà nước là vấn đề không thể thiếu trong tiến trình xây dựng nhà nước phát quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, bảo đảm nhân dân là chủ thể tối cao quyền lực nhà nước, nó thể hiện bản chất tốt đẹp của một chế độ chính trị cụ thể. Giám sát và phản biện xã hội là hai yếu tố tách biệt nhưng có mối quan hệ trong một chỉnh thể thống nhất. Phản biện xã hội đưa ra các lập luận, chứng cứ, chứng minh, khẳng định, để bổ sung chính sách, pháp luật. Giám sát kiểm tra các cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức tiếp thu sửa đổi, điều chỉnh chính sách, pháp luật.
Thời gian qua, giám sát và phản biện xã hội đối với quyền lực nhà nước chưa đạt được những kết quả mong muốn, chưa phát huy hết được vai trò to lớn của nhân dân tham gia vào công việc của Nhà nước. Thực tế còn nhiều bất cập, lúng túng trong nhận thức, trong phương thức nhân dân thực hiện quyền giám sát và phản biện xã hội...
Thực hiện quyền giám sát và phản biện xã hội tại TP.HCM
Trong những năm gần đây, MTTQ TP.HCM và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố (một thành viên của Mặt trận) đã thực hiện vai trò này trong việc thẩm định một số phương án, đề án, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội do UBND thành phố chủ động đề nghị, trong đó nổi bật là: di dời cảng Sài Gòn, nhà máy Ba Son ra khỏi nội thành; quy hoạch công trình ở các “khu đất vàng” trên các tuyến đường trung tâm quận 1; chống ngập nước, chống ùn tắc giao thông, mở rộng tuyến đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Nguyễn Văn Trỗi; vấn đề giải quyết hộ khẩu thường trú cho hàng vạn hộ dân cư trú lâu nay ở thành phố; vấn đề nhà tái định cư tại các nơi di dời, giải tỏa; vấn đề nhà ở cho người thu nhập thấp, lao động nghèo, sinh viên... Qua phản biện của MTTQ thành phố, nhiều ý kiến được chính quyền tiếp thu để điều chỉnh.
Có một số dự án, quyết sách liên quan mật thiết đến đời sống nhân dân nhưng chính quyền không tham khảo ý kiến của Mặt trận trước khi ban hành theo Nghị định 50 của Chính phủ quy định tại Khoản 3, Điều 10. Qua phát hiện của quần chúng và phản ánh của báo chí về những bất cập của tình hình, Ủy ban MTTQ thành phố chủ động đề nghị UBND thành phố cung cấp tài liệu, thông tin cần thiết và sau đó tổ chức khảo sát thực tế trước khi tổ chức hội nghị, hội thảo lấy ý kiến của giới chuyên môn, khoa học để có ý kiến phản biện chính thức. Mặt trận dựa vào các khối tư vấn gồm nhiều trí thức và chuyên gia có trình độ chuyên môn cao trong nhiều lĩnh vực tham gia đóng góp ý kiến. Thường trực Ủy ban MTTQ thành phố luôn vận dụng nhiều giải pháp, trong đó đề nghị các khối tư vấn phát huy trí tuệ tập thể đóng góp vào việc phân tích khoa học các vấn đề cần phản biện. Hoạt động phản biện xã hội không bó hẹp trong Ban Thường trực mà là hoạt động của toàn thể Ủy ban Mặt trận, bao gồm các ủy viên chuyên trách và không chuyên trách là những chuyên gia trong nhiều lĩnh vực khác nhau.
Trong thời gian qua, MTTQ TP.HCM và các chuyên gia, trí thức đã phản biện có hiệu quả trong nhiều vấn đề như chủ trương cổ phần hóa Bệnh viện Bình Dân, tái định cư đô thị mới Thủ Thiêm, cấm xe 3-4 bánh tự chế giải quyết tình trạng ngập nước ở khu Cư xá Thanh Đa và chợ Thanh Đa (phường 27, Bình Thạnh), giải quyết tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng do các đơn vị sản xuất, chăn nuôi gây ra ở phường Phước Long A, Phước Long B (quận 9), phường Sơn Kỳ quận Tân Phú, trại chăn nuôi Gò Sao ở phường Thạnh Xuân, quận 12 và nạn lấn chiếm kênh rạch, sông Sài Gòn ở phường Bình An, quận 2...
Ủy ban MTTQ TP.HCM cũng đã có ý kiến phản biện đối với chủ trương không bắn pháo hoa trong dịp Tết Đinh Hợi (2007), chủ trương tăng học phí và bình chọn số “sao” cho các trường học thuộc Sở Giáo dục - Đào tạo, vấn đề chống ngập cục bộ ở cư xá Thanh Đa. Trước đó là vụ xây cống hộp gian dối trong cách làm không đúng quy chuẩn tại phường 15 quận 10 được ra ánh sáng...
Một số kinh nghiệm bước đầu
Thứ nhất, rất nhiều vấn đề bức xúc của nhân dân TP.HCM trong hơn 3 năm qua được tháo gỡ qua con đường phản biện xã hội, đi đôi với sự giám sát của các cơ quan có trách nhiệm, qua sự giám sát của nhân dân, qua tổ chức MTTQ từ phường, xã, đến quận, huyện và thành phố. Nhiều vấn đề khá nhạy cảm được phát hiện và được UBND thành phố chỉ đạo chính quyền các cấp đưa ra ánh sáng.
Thứ hai, những vấn đề mà MTTQ phát hiện, đề nghị xử lý đều có sự tác động tích cực của cấp ủy, chính quyền địa phương.
Thứ ba, phải gắn giám sát, phản biện xã hội và thực hiện Quy chế Dân chủ cơ sở.
Thứ tư, nêu cao vai trò của các đoàn thể trong giám sát, phản biện, nhất là khi phản biện về những chủ trương, chính sách cụ thể tác động đến đời sống của số đông nhân dân. MTTQ phải nắm chắc những vấn đề cốt yếu, để phối hợp với các chuyên gia, trí thức đầu ngành tìm ra những điểm hạn chế, sai sót, giúp cơ quan có thẩm quyền khắc phục, góp phần hạn chế những thiếu sót, khuyết điểm./.

Arrow2 Giám sát và phản biện xã hội một bước mới của công tác vận động quần chúng hiện nay