TIỂU SỬ DOANH NHÂN

Doanh nhân Trần Bá Hoàn sinh ra và lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Trung Thành, huyện Yên Thành (Nghệ An). Đây là vùng đất lam lũ bao đời nay nhưng bao đời vẫn khó khăn thiếu thốn lương thực, phải khoai hấp sắn hấp độn.
Cha ông là: ông Trần Bá Sáu và mẹ là: bà Nguyễn Thị Đị. Ông có 04 anh em trai: ông Hoàn là con trai thứ hai trong gia đình; anh trai cả Trần Bá Thoan sớm thoát ly và em trai kế sau, anh Trần Bá Toàn là thương binh, em trai út còn nhỏ nên anh sớm phảỉ gánh vác công việc gia đình.
Ông đã thoát ly và nhận công tác ở Phòng lương thực huyện Quế Phong, một huyện giáp Thanh Hoá và biên giới Việt Lào, nơi khó khăn nhất của tỉnh ở đó dân thường nói chế là nơi “khỉ ho cò gáy”. Sau đó, ông còn nhận “vai” Cửa hàng trưởng Cửa hàng lương thực xã Cắm Muộn, một xã vùng sâu mà mỗi lúc ra huyện phải đi bộ mất nửa ngày; phải leo đến đỉnh dốc Bù - Chông - Cha, mắt hoa, đầu gối run.
Năm 1977, ông được chuyển về Vinh nơi đô hội. Nhưng cũng chỉ là Cửa hàng trưởng Cửa hàng lương thực của phường Quán Bàu, rồi Cửa Nam. Là một Cửa hàng trưởng luôn hoàn thành nhiệm vụ nên ông được bầu làm Uỷ viên Ban Chấp hành Đảng uỷ Công ty Lương thực thành phố Vinh. Đây là những năm lương thực thành phố cũng như cả nước luôn thiếu. Nguyên do là trong nông nghiệp vừa thực hiện “khoán 10”, tính tích cực của nó chưa phát huy tác dụng. Thương mại vẫn nằm trong thế bị động, nhất là khâu vốn vay ngân hàng rất khó. Ngày mùa người nông dân không bán được thóc nhưng kho lương thực nhà nước vẫn trống rỗng. Trái lại, trong cung cách làm ăn, trong đời sống người lao động của Công ty Lương thực Nghệ An, đã xuất hiện nhiều vấn đề, như một con thuyền rách nát, mắc cạn, nó ảnh hưởng đến toàn cục, trong đó có đơn vị của ông.
Tháng 7/1996, Doanh nhân Trần Bá Hoàn được giao trách nhiệm là Giám đốc Công ty Lương thực Nghệ An. Thời điểm này thế và lực của công ty như con tàu cũ nát, mắc cạn đã 5 năm rồi. Ngân hàng đã cắt giao dịch vì nợ tồn đọng đến 13 tỷ đồng (6,5 tỷ không có khả năng thanh toán), 1.200 lao động trong công ty sống với đồng lương cầm hơi. Mà cũng chỉ có 350 người có việc làm để nhận đồng lương còm cõi ấy. Họ muốn nghỉ hưu “chế độ” cũng không được vì Công ty còn nợ Bảo hiểm xã hội tới 600 triệu đồng. Đó là chưa kể tệ báo cáo sai, làm ăn gian dối của các cửa hàng trực thuộc. Ai cũng đau sót trước thực trạng của Công ty nhưng chẳng ai đủ sức đứng mũi chịu sào, chỉ mình ông dám nhận công việc nặng nhọc ấy. Tập thể tin cậy vì ông có trình độ đại học. Thời buổi này không thể lãnh đạo một công ty chỉ bằng sự nhiệt tình. Bản thân ông cũng từ lái thuyền nhỏ chuyển sang lái tàu, tức đã trải qua Cửa hàng trưởng từ miền núi đến đồng bằng. Bốn năm lãnh đạo kinh doanh ở cơ sở, ông đã có bề dày kinh nghiệm. Với bãn lĩnh dám làm, dám chịu trách nhiệm, ông đã đổi thay toàn bộ cung cách làm ăn của những người tiền nhiệm, dám xé rào khi cơ chế chưa cho phép - điều mà con đường đúng sẽ đi.
“Lên tàu”, nhiệm vụ đầu tiên phải làm là thay lại máy móc thiết bị. Muốn đẩy con tàu đi thì nội lực phải mạnh, máy phải nổ đều, sau đó mới nhờ đến ngoại lực, tức sự giúp đỡ của Tổng công ty Lương thực Miền Bắc và cấp uỷ, chính quyền địa phương, của ngân hàng và các đơn vị bạn. Do vậy, mất ngót một năm vừa kinh doanh cầm chừng vừa giải quyết những tồn đọng tài chính, kiện toàn tổ chức Đảng (anh kiêm bí thư), công đoàn và các phòng ban; ra quy chế để điều hành hoạt động. Cuối năm ấy cán bộ công nhân viên thấy tin cậy hơn ở người đứng mũi nhạy bén và tận tuỵ của mình. Đó là năm Công ty có lượng xuất khẩu lớn nhất trong Tổng công ty, so với kế hoạch đạt 132%, lợi nhuận xuất khẩu đạt 9, 3 tỷ đồng. Từ đó Trung ương tin cậy cấp thêm vốn lưu động 5 tỷ đồng,ủy ban tỉnh cũng xử lý tổn thất để giải quyết những tồn đọng trước đây. ông Hoàn được đà tiếp tục cải cách hành chính để làm cho cỗ máy hoạt động đều hơn, tăng thêm hiệu quả sản xuất kinh doanh phục vụ. Nhân sự dôi thừa về Văn phòng công ty, ông Hoàn tạo công ăn việc làm mới chứ không để bộ máy gián tiếp phình to thêm. ông đang tinh giản bộ máy gọn nhẹ cơ mà. Công việc làm thêm ở đây là dịch vụ, khâu nối các công ty cơ sở đang cần. Sau một năm, chẳng những Văn phòng công ty được gọn nhẹ mà bộ máy “hành chính” các đơn vị cũng giảm biên, (từ 26 xuống 16) mà công việc lại chạy đều. Đầu mối gọn phản ứng với thị trường càng nhanh nhạy hơn. Tất nhiên, trung ương thần kinh – Lãnh đạo công ty – phải lao động cật lực, đưa ra những quyết định mà có địa chỉ chịu trách nhiệm.
Kết quả sản xuất kinh doanh ba năm đó đã chứng minh tính đúng đắn của những quyết định Giám đốc đưa ra. Trước năm 1996 doanh số bán ra chỉ 40 đến 50 tỷ đồngK, nộp ngân sách 500-600 triệu đồng và lương công nhân chỉ đạt 200-250 ngàn đồng /tháng thì, năm đầu tiên Giám đốc mới, đưa doanh số lên 86 tỷ (năm tiếp theo 108 tỷ), nộp ngân sách 1, 4 đến 1, 6 tỷ đồng, hơn gấp ba lần thời kỳ trước. Theo đó, lương công nhân cũng tăng từ 300 lên 500 ngàn đồng /tháng. Năm 1999, tình hình lại càng sáng hơn nữa, lãi trước thuế đạt 4 tỷ đồng; sau khi xử lý thời kỳ “cựu giám đốc” vẫn còn dư 450 triệu đồng. Bây giờ Công ty như con tàu đã vượt qua mốc số không, băng băng lướt sóng.
Điều mừng mà ông Hoàn thường tâm sự với tập thể ban lãnh đạo và cấp trên là, bước sang những năm đầu của thế kỷ 21, Công ty đã có tư thế làm ăn mới; Đảng bộ trong sạch vững mạnh, đủ sức chèo lái con tàu vượt qua phong ba. Những năm 2002 – 2004, với tư cách là Giám đốc Công ty lương thực ba tỉnh Thanh – Nghệ – Tĩnh, trực tiếp làm giám đốc Công ty lương thực Thanh Hóa, ông Hoàn thẳng tay chèo lái con thuyền ra khơi, vượt qua bao sóng gió và bãi đá ngầm. Tính chung năm 2002, Công ty Lương thực Thanh – Nghệ – Tĩnh đã mua được 70.000 tấn lương thực, ngoài tham gia xuất khẩu còn bán trên thị trường nội địa 41.000 tấn gạo, góp phần bình ổn giá, giữ an ninh lương thực cho khu vực Bắc miền Trung. Công ty đã ủng hộ xây dựng một trường học 2 tầng, với 6 lớp học tại huyện Tương Dương trị giá trên 500 triệu đồng; ủng hộ hơn 200 triệu đồng cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và các gia đình chính sách. Đây là thời gian ông cống hiến nhiều nhất cho quê hương Nghệ An để bước sang một thời kỳ mới rực rỡ hơn, với cương vị Tổng giám đốc Tổng công ty lương thực của cả miền Bắc.
Từ năm 2005, ông Trần Bá Hoàn là Uỷ viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, phó bí thư Đảng uỷ Tổng công ty Lương thực Miền Bắc. Đến đây người ta ví: một công ty của một tỉnh giống như một con thuyền nhỏ, bơi trong sông trong lạch, bây giờ là Tổng công ty của cả miền Bắc cũng giống như con tàu lớn, ở ngoài khơi. Nhưng tàu to sóng càng lớn, trách nhiệm người cầm lái càng nặng nề. Tổng công ty Lương thực Miền Bắc là tổng công ty Nhà nước được thành lập theo mô hình tổng công ty 91, có nhiệm vụ tổ chức kinh doanh, tiêu thụ lương thực, nông sản hàng hoá của nông dân cùng các thành phần kinh tế khác; góp phần bình ổn thị trường, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia trước hết là địa bàn các tỉnh phía Bắc; trên cơ sở đó, khai thác lợi nhuận để tích luỹ, đầu tư phát triển doanh nghiệp và thực hiện nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước.
Với cương vị Uỷ viên HĐQT, Tổng giám đốc, ông Hoàn đã cùng bộ máy điều hành xây dựng định hướng chiến lược phát triển của Tổng công ty đến năm 2010, làm cơ sở để tiếp tục phát triển trong những năm tiếp theo. Trong đó, cụ thể hoá mô hình quản lý và hoạt động của Tổng công ty và các đơn vị thành viên. Cụ thể, trong giai đoạn năm 2004 – 2007 ông đã cùng Ban đổi mới doanh nghiệp Tổng công ty, hướng dẫn chỉ đạo các đơn vị thành viên thực hiện nghiêm túc các bước của quá trình cổ phần hoá. Đến năm 2007, Tổng công ty đã hoàn thành nhiệm vụ này trong 16 đơn vị thành viên. Từ đó, hiệu quả công tác cao hơn, đời sống người lao động được cải thiện hơn. Nếu năm 2006 doanh thu mới 7.015.169 triệu đồng, nộp ngân sách 172.233 triệu và thu nhập bình quân mới 1,5 triệu đồng thì sau cổ phần hóa, doanh thu lên 9.848.154 triệu, nộp ngân sách 303.800 triệu và đời sống người lao động lên mức bình quân 1,7 triệu đồng/ tháng.
Bên cạnh sản xuất kinh doanh tăng, vai trò của ông Hoàn còn thể hiện ở việc trẻ hoá đội ngũ cán bộ và sắp xếp lại các đơn vị phù hợp với địa bàn và chức năng. Ba năm qua Tổng công ty đã quy hoạch, đào tạo lại cán bộ. Bổ nhiệm hai Phó Tổng giám đốc là nữ có trình độ cao và rất trẻ (một đồng chí sinh năm 1960, một đồng chí sinh năm 1972). Đồng thời đã chia tách 5 đơn vị thành 13 công ty mới, để phù hợp với địa bàn, lãnh thổ. Theo ông: “Vai trò của tổ chức rất quan trọng, nó ví như một đội bóng, chỉ 11 cầu thủ ấy thôi nhưng bi?t sắp xếp theo một đội hình khác, lối chơi khác thì kết quả cũng sẽ khác”. Đúng vậy, sau khi đã sắp xếp lại tổ chức, lao động thì nguồn vốn cũng được sử dụng đến mức tối đa. Hàng năm Tổng công ty kinh doanh khoảng 2 triệu tấn thóc hàng hoá (xuất khẩu 1 triệu tấn, lưu thông nội địa khoảng 1 triệu tấn). Điều đó đã hỗ trợ người nông dân đỡ cực nhọc khi sản xuất được mà không có nơi tiêu thụ sản phẩm ổn định. Bây giờ hàng hoá bán được họ yên tâm sản xuất, qua đó cải thiện đời sống. Mặt khác, Tổng công ty cũng góp phần bình ổn giá cả thị trường. Điển hình nhất là vụ sốt gạo đầu năm 2008, cơn sốt giá gạo này bắt đầu từ ngày 25/4 tại TP Hồ Chí Minh và một số tỉnh phía Nam và đồng bằng sông Cửu Long. ở Miền Bắc cơn sốt vừa lên đã được hạ nhiệt ngay nhờ Tổng công ty lương thực miền Bắc thông tin kịp thời lượng lương thực dự trữ trong kho đủ để dân yên tâm. Hiện tại Tổng công ty quản lý từ Thừa Thiên Huế trở ra, mỗi tỉnh có một công ty, công ty nhỏ cũng từ 30 – 40 quầy hàng, tỉnh lớn hơn 100 cửa hàng. Riêng thủ đô Hà Nội có tới 128 cửa hàng đảm bảo đủ lương thực để phục vụ đủ nhu cầu cho người dân.