Chưa một lần lui bước trước khó khăn, tên ông đã gắn liền với huyền thoại đường ống dẫn xăng dầu thời kỳ kháng chiến
Chống Mỹ, hoà bình lập lại cũng chính ông là người đặt viên gạch đầu tiên xây dựng những công trình Cụm cảng dịch vụ dầu khí cho đất nước. Ông Phan Tử Quang - nguyên Cục trưởng đầu tiên Cục Xăng dầu Tổng cục hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục dầu khí, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Tân An Bình, dù ở cương vị nào tài trí của ông cũng luôn là một bài học lớn cho thế hệ mai sau.
“Tuổi thơ dữ dội”
Sinh năm 1922 tại Hà Tĩnh trong một gia đình có truyền thống cách mạng, ngay từ nhỏ cậu bé Quang đã tỏ ra ham học hỏi, thông minh nhanh nhẹn hơn người. Chuyện kể lại rằng khi Quang được hơn mười tuổi, được bố mẹ cho học hành cẩn thận, Quang được tiếp thu, kế thừa lòng nhân ái, thương người của cha mẹ.Năm 1938, Phan Tử Quang được bố mẹ cho ra Hà Nội học ở Trường trung học Thăng Long, những bài giảng của thầy Võ Nguyên Giáp về truyền thống của dân tộc đã nuôi dưỡng lòng yêu nước và tinh thần độc lập dân tộc của Phan Tử Quang. Mười tám tuổi, sau khi học hết trung học, Phan Tử Quang tự nguyện tham gia vào các nhóm học sinh yêu nước, chuyển tài liệu bí mật cho cách mạng; sự thông minh, gan dạ đã giúp Quang nhiều lần vượt qua thử thách, hoàn thành tốt nhiệm vụ và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1944.
Từ huyền thoại đường ống…
Chàng trai trẻ Phan Tử Quang thời gian đó được biết đến như một tấm gương sáng, một thanh niên tiêu biểu. Năm 1946 Phan Tử Quang đã nhận nhiệm vụ đầu tiên - Phó Giám đốc Nha Công an Trung Bộ do đồng chí Trần Hữu Dực – chủ tịch UBND Trung bộ lúc đó đã tin tưởng giao cho. Năm 1947, 1948 Phan Tử Quang được điều động vào quân đội, chàng thanh niên trẻ thông minh đầy nhiệt huyết mang theo trong hành trang của mình lòng yêu nước và ý chí cách mạng được giác ngộ nên mỗi nhiệm vụ mà anh được giao đều ghi lại những dấu ấn khó quên trong lòng đồng đội. Có đồng đội ví anh “giống như con dao pha có thể điều động đi bất cứ đơn vị nào và làm bất cứ nhiệm vụ gì”.
Vào năm 1967, 1968 Đế quốc Mỹ điên cuồng leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc. Trước tình hình cam go như vậy, việc tiếp xăng dầu cho chiến trường là một trong những nhiệm vụ cần kíp để tiếp sức cho bộ đội đánh Mỹ. Nhưng đưa xăng dầu vào chiến trường bằng cách nào dưới mưa bom, bão đạn của địch? Trong tình huống nguy cấp đó, với tài năng sáng tạo và ý chí kiên cường, Phan Tử Quang đã cùng với đồng đội của mình làm nên một công trình vĩ đại, đó là 5000 kilômét đường ống từ Lạng Sơn và Móng Cái vào đến Bù Gia Mập. Bản anh hùng ca của những người chiến sĩ xăng dầu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước mãi mãi là niềm tự hào của ngành xăng dầu quân đội Việt Nam nói riêng và của đất nước Việt Nam nói chung.
Trong những tháng ngày đầy khó khăn gian khổ và hiểm nguy khi làm đường ống vượt “tam giác lửa” (từ nam vĩ tuyến 19 trở vào), đồng chí Phan Tử Quang đã luôn sát cánh cùng đồng đội, đó là sự động viên rất lớn về tinh thần cho toàn thể anh em. Đặc biệt, sự tin tưởng vào trình độ, khả năng và sự sáng tạo đối với những đồng đội trẻ của người lãnh đạo tài trí Phan Tử Quang, càng củng cố thêm niềm tin của họ , cho họ thêm quyết tâm lao động, chiến đấu sống chết có nhau để hoàn thành nhiệm vụ trên giao.
Nhớ lại kỷ niệm “dòng xăng lần đầu tiên vượt núi” Đại tá - Doanh nhân PhanTử Quang vẫn còn nguyên cảm giác của cái đêm 30 Tết năm 1969 khi ông đang ngồi trong Sở chỉ huy của Công trường 18 ở Cổng Trời chờ đón nghe Bác Hồ chúc mừng năm mới Kỷ Dậu thì được ông Phan Lang – tham mưu trưởng tác chiến của Đoàn 559 gọi điện chúc mừng : “Anh Quang ơi! Thật là tuyệt vời-dòng xăng ngầm đã vượt được núi. Từ nay trở đi việc cấp xăng cho Đoàn 559 cũng đơn giản như mở vòi nước máy ở Hà Nội. Xin chúc mừng các anh!..”
Chiến tranh đã qua hơn 30 năm, trong ký ức của mỗi người có niềm vui, nỗi buồn, còn ông - Đại tá Phan Tử Quang – Cục trưởng (đầu tiên) Cục Xăng dầu Tổng cục hậu cần Quân đội Nhân dân Việt Nam, những tấm gương chiến đấu, hy sinh quên mình của đồng đội, những giờ phút hân hoan đón chờ những đường ống mới được lắp đặt, những địa danh mới mà dòng xăng đã vươn tới…luôn là những ký ức không thể nào phai trong tâm trí ông.
…đến Cụm cảng dịch vụ dầu khí đầu tiên
Đất nước hoà bình thống nhất, về với ngành dầu khí và công tác tại Tổng cục Dầu khí 15 năm là duyên nghiệp của Đại tá Phan Tử Quang. Bắt đầu từ việc chưng cất đá Đồng Ho ra dầu thô rồi chưng cất ra xăng và diezel. Lúc đó ông đã được Bác Hồ hết sức khen ngợi và Bác đã tiên tri: “Đất nước ta sẽ có dầu”, Bác đã biểu dương trước Quốc hội và Bác nói: “Bác khen các chú nhưng các chú đừng…” nói đến đây Bác để tay lên mũi ý muốn nhắc nhở : đừng tự kiêu!. Đại tá Phan Tử Quang như sinh ra để “khai thác dầu” cho đất nước. Từ tháng 11 năm 1975, ông chính thức tham gia điều hành một đơn vị hoạt động kinh tế. ở cái tuổi ngoài 50 với kinh nghiệm và độ chín của 25 năm theo dõi ngành xăng dầu quân đội, cùng với sự năng động sáng tạo vốn có, một lần nữa Đại tá Phan Tử Quang lại làm mọi người ngạc nhiên về những quyết định táo bạo của mình. Với vai trò phụ trách tài chính và xây dựng cơ bản của ngành, Đại tá Phan Tử Quang đã ngày đêm nghiên cứu những phương án tối ưu để tiết kiệm ngân sách cho đất nước. Trong chiến tranh tài năng sáng tạo của ông đã góp phần quan trọng vào chiến thắng của đất nước, trong hoà bình tài trí của ông lại góp phần làm giàu cho đất nước.
Công trình Cụm cảng dịch vụ dầu khí tại Vũng Tàu là minh chứng cho tinh thần tự lực, tự cường, niềm tin vào sức mạnh nội lực. Công trình này được xây dựng thành công chính là một phát hiện mới về năng lực của các đơn vị xây dựng trong nước, tạo thêm niềm tin và sức mạnh để tiếp tục xây dựng các công trình sau này. Chính quyết định táo bạo của Đại tá Phan Tử Quang : “Việt Nam cố gắng tự làm, các đồng chí có kinh nghiệm hướng dẫn cho”- câu trả lời các chuyên gia Liên Xô đầy quyết tâm là một bước quyết định giúp cho chúng ta phát hiện được nội lực của chính mình. Có thể nói chính Đại tá Phan Tử Quang là người góp phần đánh thức những tiềm năng còn ẩn chứa của một dân tộc vừa trải qua những mất mát, đau thương.
Tài trí thương trường
Trên cương vị Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục dầu khí Việt Nam, ông Phan Tử Quang luôn tìm mọi cách để làm lợi cho ngành dầu khí, đó là cách phát huy nội lực, để ngành dầu khí Việt Nam đi những bước chắc chắn trên đôi chân của chính mình. Khi thiết kế nhà lạnh, các chuyên gia Liên Xô cũng phải thuê nước khác làm nhưng ông Phan Tử Quang tự mình nghiên cứu bản thiết kế và kiểm tra các thiết bị. Ông cho mời hai kỹ sư của một xí nghiệp xây dựng có uy tín của thành phố Vũng Tàu để bàn bạc, cùng với sự giúp đỡ của các chuyên gia trong khâu lắp ráp, nhà lạnh đã được xây dựng hoàn thành và đưa vào sử dụng rất tốt. Sau này những công trình như giàn khoan thứ hai, nhà máy gas, ông Phan Tử Quang cũng dày công nghiên cứu để các kỹ sư Việt Nam tự làm và chúng ta đã làm được. Những thành công này có ý nghĩa vô cùng quan trọng, nó không chỉ làm lợi cho Nhà nước ta một số tiền không nhỏ mà còn khơi dậy những tiềm năng, bồi đắp thêm lòng tự hào dân tộc, sự tự tin của con người Việt Nam. Điều đó cũng nâng cao uy tín của Việt Nam khi làm ăn trên thương trường quốc tế.
Sau này, khi thăm những giàn khoan đã cho một khối lượng lớn dầu xuất khẩu, trong ký ức của ông Phan Tử Quang lại hiện về hình ảnh chai dầu ở Đồng Ho được chưng cất ra từ đá ngậm dầu, nhớ lời tiên tri của Bác, nhớ tới ánh lửa rừng heo hút, nhớ những trận mưa rừng Trường Sơn kéo dài hàng nửa năm, nhớ những mùa đông chiến sỹ, những trận bom B52 rải thảm…tất cả như một cuốn phim quay chậm – ký ức của một thời hào hùng của dân tộc, chiến đấu và chiến thắng. Có những con người đã ngã xuống, có người đã để lại một phần máu thịt của mình nơi chiến trường để có một mùa xuân đất nước. Sống trong hoà bình, làm việc hết mình để góp phần xây dựng đất nước, Đại tá Phan Tử Quang vẫn luôn giữ cho mình bản chất của người lính Cụ Hồ : Vì nhân dân quên mình. Bốn mươi năm làm việc quên mình phục vụ nhân dân, Đại tá - Doanh nhân Phan Tử Quang nhận quyết định nghỉ hưu ở tuổi 67 mà lòng thanh thản, ông đã nhận được nhiều phần thưởng cao quý: Hai Huân chương Quân công, một Huân chương Độc lập, một Huân chương chống Pháp, một Huân chương chống Mỹ và vinh hạnh được nhận Huy hiệu Bác Hồ, chỉ có đồng đội và những học trò của ông vẫn còn băn khoăn : ông chẳng có tài sản gì cho riêng mình và gia đình!Năm 1990, vừa nghỉ hưu ông Phan Tử Quang đã được rất nhiều công ty mời làm cố vấn, thời gian đó cái tên Phan Tử Quang lại được biết đến là một người cực kỳ nhạy bén, năng động trong thương trường, có uy tín lớn bởi quan hệ rộng và là người thẳng thắn, trung thực. Với vốn tiếng Pháp khá rành rọt, trong thời gian làm việc cho Công ty Du lịch Vũng Tàu, ông Phan Tử Quang đã làm cho công ty này lớn mạnh rất nhanh, cùng thời gian đó cũng chính ông là người đã tư vấn cho tỉnh Bến Tre xây dựng một công ty du lịch quốc tế.
Người có duyên với đường ống..
Đó là một nhận xét vui của những người kính trọng Phan Tử Quang khi nói về ông. Trên cương vị Chủ tịch HĐQT Công ty Tân An Bình, một lần nữa sự năng động sáng tạo của ông lại được đặt đúng chỗ. Thương trường khắc nghiệt là vậy nhưng Tân An Bình vẫn đi đúng hướng và hoạt động hiệu quả là minh chứng cho tài trí thương trường của ông. Nhìn qua những lĩnh vực kinh doanh của Công ty Tân An Bình được thành lập từ năm 1999 như: tư vấn đầu tư, tư vấn kinh tế, cung cấp vật tư thiết bị, xây lắp vận hành, chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực cấp gas… dịch vụ đào tạo, cung cấp bảo vệ và kinh doanh đa dạng trên một số lĩnh vực khác... ta có thể thấy sự đa dạng trong kinh doanh của công ty này, trong đó có những lĩnh vực rất mới, lần đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam.
Hiện nay, ngoài việc kinh doanh 5 hệ thống chiết nạp gas và kinh doanh gas gia đình, Tân An Bình là chủ đầu tư của 3 trạm cung cấp gas trung tâm: Hệ thống cung cấp gas trung tâm Khu đô thị mới Trung Hoà - Nhân Chính; hệ thống cung cấp gas cho Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (đây là công trình phục vụ cho Sea Games 22); hệ thống cung cấp gas trung tâm Làng nghề Bát Tràng. Dịch vụ bảo vệ là lĩnh vực mà Tân An Bình đã tạo lập được uy tín ngay từ những ngày đầu mới thành lập nhờ được đào tạo chuyên nghiệp và luôn cập nhật giáo trình cho phù hợp với tình hình hiện tại. Lực lượng bảo vệ của Tân An Bình đã cung cấp cho các tỉnh phía Bắc từ Quảng Bình đến Lạng Sơn. Hệ thống công ty con và chi nhánh của Tân An Bình cũng phát triển rất tốt. Công ty TNHH Trang Thảo chuyên kinh doanh mỹ phẩm của Hãng mỹ phẩm nổi tiếng Kadus; Công ty kinh doanh và sản xuất thiết bị điện ảnh; Đội xe vận tải; Dịch vụ bữa ăn công nghiệp cho các khu công nghiệp… đang đáp ứng tốt nhu cầu thị trường.
Hơn 40 năm trước, ông Phan Tử Quang đã chỉ đạo làm đường ống dẫn dầu để phục vụ chiến trường đánh Mỹ cứu nước, hôm nay trong thiên niên kỷ mới ông lại lãnh đạo một Tân An Bình luôn đột phá những lĩnh vực công nghệ mới, đặc biệt hệ thống cấp gas trung tâm đang thu hút sự quan tâm của rất nhiều người Việt Nam. Tân An Bình đã thành công vượt sức tưởng tượng trong việc lắp đặt và điều hành hệ thống cấp gas trung tâm – một mô hình cấp gas tiên tiến, an toàn. Đây là hệ thống có thể cung cấp gas cho những khu chung cư cao tầng thông qua đường ống gas mà những bình gas công nghiệp không thể đáp ứng được. Ưu việt của hệ thống này là an toàn, tiện lợi. Khách hàng không phải lo lắng tới chuyện hết gas, không phải lo chỗ để bình gas trong nhà bếp và đặc biệt, trạm điều hành trung tâm có thể xử lý ngay những sự cố (nếu có) trong thời gian nhanh nhất. Công nghệ này được các nước phát triển trên thế giới sử dụng rất nhiều.
Đồng đội và học trò của ông Phan Tử Quang đến nay người còn, người mất nhưng tất cả họ đều lưu giữ những ký ức đẹp về đồng chí Phan Tử Quang luôn quan tâm, chăm lo cho cuộc sống của anh em trong đơn vị mình. Nhiều người biết ơn ông vì đã tạo lập cho họ một cuộc sống sung túc, đủ đầy, con cái được học hành, thành đạt. Và, trong hành trình của họ còn mãi bài học về một tấm gương lớn Phan Tử Quang. Về với Tân An Bình ông Phan Tử Quang cũng quan tâm xây dựng công ty không chỉ là một đơn vị mạnh mà còn là một tập thể đoàn kết. Tân An Bình là một trong số ít những công ty TNHH có hệ thống tổ chức đồng bộ như : Chi bộ Đảng, chi đoàn thanh niên, chi hội phụ nữ, tổ chức công đoàn. Hàng năm trên 500 CB,CNV của công ty đều được tổ chức đi tham quan, nghỉ mát, ngày lễ, tết, sinh nhật được quan tâm đầy đủ. Những gì ông Phan Tử Quang đã, đang và sẽ làm là mục tiêu mà những xã hội văn minh đang hướng tới : Mình vì mọi người. Cho dù trong hoàn cảnh nào, gặp bất cứ khó khăn gì ông cũng luôn giữ cho lòng mình ngay thẳng, một tấm lòng như vậy đâu dễ thấy trong cuộc đời này!
Thay lời kết
Thật hiếm có người nào ở tuổi 83 mà tinh anh được như Chủ tịch HĐQT Phan Tử Quang. Những chuyến bay dài rồi những cuộc gặp gỡ làm việc quá giờ nhưng không hề thấy ông tỏ ra mệt mỏi. Có lẽ cái dũng khí đã được tôi luyện và sự tự tin vào chính bản thân mình đã cho ông một sức lực phi thường như vậy.
Năm người con thành đạt của ông, có người giữ những chức vụ quan trọng trong ngành kinh tế trọng điểm của đất nước, người là giảng viên đại học…Mười đứa cháu thì tám đã vào đại học, các cháu đều rất ngoan và học giỏi. Có người nói rằng, con cháu được như ngày hôm nay là theo tấm gương học tập và lao động của ông, có người thì nói: ông Phan Tử Quang là thần tượng của chúng tôi, ông sống hiền hoà, nhân hậu, thương người nên có một đàn con cháu hiếu thảo và mọi thứ dường như hoàn hảo đến vậy. Nhưng trên tất cả là ông đã sống một cuộc đời có giá trị – một giá trị lịch sử trong một thiên niên kỷ đất nước Việt Nam “chuyển mình”.

Phan Anh - Doanh nhân Việt Nam xưa & nay