Đã một thời, công nghệ xi măng lò đứng luôn trở thành mục tiêu công kích cho những bài học về đầu tư. Nhưng năm năm trở lại đây, khối các đơn vị sản xuất xi măng bằng công nghệ này đã dần khẳng định được vị trí trong ngành vơí công suất và sản lượng ngày càng tăng. Là doanh nghiệp đầu tiên của cả nước lắp đặt dây chuyền xi măng lò đứng, Công ty Xi măng- đá vôi Phú Thọ luôn giữ vị trí dẫn đầu về hiệu quả sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm; Xi măng Vĩnh Phú có sức cạnh tranh với hàng loạt thương hiệu xi măng lớn, không chỉ đứng vững trên địa bàn tỉnh mà vươn rộng tới thị trường nhiều tỉnh lân cận. Nhiều năm liên tục, Công ty trở thành đơn vị đầu đàn trong khối các doanh nghiệp nhà nước của ngành công nghiệp địa phương. Có được những thành quả ấy là nhờ doanh nghiệp đã có nhiều bước đột phá trong đầu tư, đổi mới tổ chức sản xuất, chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, ổn định giá thành và không ngừng mở rộng thị phần. Góp phần quan trọng trong công tác định hướng và tổ chức thực hiện có công lao không nhỏ của ngừơi giám đốc tài ba- kỹ sư Nguyễn Văn Nhường.
Từ những đột phá trong đầu tư và tổ chức sản xuất…
Đối với những người từng sống trong nghề xi măng như anh Nhường thì những năm đầu thập kỷ 90 là một thời kỳ thật đáng nhớ; bởi đây là một mốc quan trọng đánh dấu sự ra đời của hàng loạt nhà máy xi măng công nghệ lò đứng sử dụng thiết bị Trung Quốc. Nhưng với riêng anh lại có những kỷ niệm không thể nào quên: “ Khi ấy Phú Thọ là tỉnh đầu tiên trên cả nước thực hiện lắp đặt dây chuyền xi măng theo công nghệ này. Anh là quản đốc phân xưởng, là người đầu tiên phải tìm hiểu kỹ ưu, khuyết điểm của công nghệ lò đứng. Đồng thời cũng là người trực tiếp đi mua và vận hành máy móc thiết bị”. Khó khăn lớn nhất đối với anh lúc ấy không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà phải tìm được giải pháp thương mại tối ưu nhất. Bởi lẽ thời điểm đó quan hệ thương mại và vấn đề thanh toán tiền tệ giữa Việt Nam và nước bạn Trung Quốc còn nhiều hạn chế. Tuy vậy, nhờ nghị lực của một người lính hơn mười năm trên chiến trường, bằng những kiến thức chuyên ngành silicát được học trong Trường đại học Bách khoa và thực tiễn nhiều năm trong sản xuất và điều hành kinh doanh, anh đã vượt qua và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Dây chuyền xi măng lò đứng đầu tiên của Việt nam sử dụng lò nung clinker Trung Quốc được lắp đặt và hoạt động ổn định tại Phú Thọ, là điểm học tập, rút kinh nghiệm cho hơn 50 nhà máy công nghệ lò đứng Trung Quốc trên toàn quốc.
Suốt những năm giữa và gần cuối thế kỷ 90, đặc biệt hai năm 1997-1998, xi măng Phú Thọ cũng như hàng loạt các nhà máy xi măng lò đứng khác gặp nhiều khó khăn trong sản xuất và tiêu thụ. Phần vì thời kỳ này có quá nhiều nhà máy xi măng cùng ra đời, hơn nữa do tình hình đầu tư hạ tầng trong nước còn hạn chế dẫn đến “Cung” về xi măng lớn hơn “Cầu”. Đúng trong thời khắc cam go này, tháng 2 năm 1999 anh được giao trọng trách quyền giám đốc Công ty. Phải làm gì với hơn 14 tỷ đồng lỗ, 43 tỷ đồng nợ ngân hàng về đầu tư xây dựng cơ bản, đặc biệt đảm bảo việc làm ổn định cuộc sống cho hơn 1200 công nhân? điều ấy khiến anh nhiều đêm trằn trọc không ngủ. Và rồi một bước đột phá trong công tác tổ chức kinh doanh được thực hiện: “ Yếu tố căn bản nhất là phải ổn định và kiểm soát được quá trình sản xuất một cách chặt chẽ. Do đó ban lãnh đạo công ty đã tiến hành xác định và bố trí lại lao động cho phù hợp với tính chất công việc, trong đó đặc biệt chú trọng tới giao việc cho cán bộ theo hướng giảm bao cấp, tăng trách nhiệm và quyền lợi cá nhân”, giám đốc Nhường cho biết. Nói là dễ như vậy nhưng quá trình thực hiện cũng gặp không ít trở ngại. Một giám đốc mới như anh đang phải đối mặt với một nề nếp, thói quen và sức ỳ lớn của doanh nghiệp nhà nước có nhiều thế hệ như Xi măng Phú Thọ. Có rất nhiều mối quan hệ phải giải quyết hợp lý, hợp tình. Rất nhiều cuộc điện thoại, thư tay và những cuộc gặp của “ người thân tình” khi anh tiến hành đổi mới tổ chức. Chỉ cần thiếu bản lĩnh một chút là có thể ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc đổi mới mà công ty đang phấn đấu, đang hy vọng. Song bằng những cố gắng đồng bộ và liên tục của tập thể lãnh đạo, cán bộ công nhân, một quy chế hoạt động được thống nhất từ trên xuống dưới và đến từng người lao động. Hàng năm, Đảng uỷ, giám đốc công ty tổ chức giao chỉ tiêu kế hoạch cho từng đơn vị, từng phân xưởng; các phòng ban chức năng căn cứ vào kế hoạch để triển khai nhiệm vụ của mình, bám sát sản xuất để đôn đốc, kiểm tra, phát hiện và xử lý kịp thời các sự cố; từng người lao động, từng tổ sản xuất đều biết nhiệm vụ và năng suất lao động của mình, của tổ và phân xưởng để chủ động sản xuất có hiệu quả. Tư tưởng gắn trách nhiệm của người sản xuất với chính sản phẩm của mình và với quyền lợi của người tiêu dùng đã thông suốt trong từng cán bộ công nhân viên công ty. Đối với đội ngũ cán bộ tiêu thụ, công ty bố trí lại theo hướng giảm khâu trung gian, tăng trách nhiệm và quyền lợi cá nhân. Từ đột phá lớn trong cải cách tổ chức này, liên tục 5 năm trở lại đây, hoạt động sản xuất của công ty luôn ổn định, công suất thiết bị được phát huy triệt để, sản lượng tăng trưởng từ 14-18%/ năm. Nếu như trước năm 1998, sản phẩm chính của công ty là xi măng PCB-30 chỉ đạt gần 8 vạn tấn/năm thì đến năm 2003 đã đạt trên 17 vạn tấn (bằng 257%).
…Đến bước đột phá về chất lượng
Lâu nay không ít người vẫn cho rằng xi măng Vĩnh Phú “sống được” chủ yếu nhờ vào chủ trương kiên cố hoá kênh mương, cứng hóa đường giao thông nông thôn, Chương trình 135…bởi số lượng các công trình bê tông hoá sử dụng thương hiệu xi măng của công ty trải khắp các đường làng, thôn xóm… trong tỉnh. Nhưng đi tìm hiểu chúng tôi mới biết, lượng xi măng này chỉ chiếm 16,3% khối lượng xi măng mà công ty sản xuất ra trong những năm gần đây. Hơn 83,7% lượng xi măng còn lại của công ty đã đến các công trình công sở, nhà máy, trường học, nhà ở…trong tỉnh và hàng loạt tỉnh lân cận như Yên Bái, Tuyên Quang, Hà Giang, Vĩnh Phúc, Hà Tây và một phần của Hà Nội. Tất cả những con số ấy đang phản ánh một thực tế – Xi măng Vĩnh phú đã khẳng định vị trí thương hiệu bằng chính chất lượng sản phẩm.
“Công ty sẵn sàng bồi thường cho các công trình hư hỏng do dùng xi măng Vĩnh Phú”, người tiền nhiệm của Giám đốc Nhường đã từng cam kết với khách hàng công ty nhưng cho đến nay không có một ai đến đòi bồi thường cả. Và dù không nói ra trực tiếp lời cam kết ấy song giám đốc Nhường và những người kế nhiệm luôn phấn đấu cho mục tiêu chất lượng. Là người đầu tiên tìm hiểu công nghệ xi măng lò đứng và trực tiếp điều khiển thiết bị, anh Nhường biết rất rõ sự chưa hoàn hảo của chất lượng sản phẩm. Anh cho biết: “ Sự yếu kém của sản phẩm không phải là độ bền, độ kết dính mà thời gian ổn định thể tích của xi măng lò đứng chưa đạt tiêu chuẩn. Nếu xi măng lò quay ra lò sử dụng được ngay thì xi măng lò đứng phải chờ một thời gian mới bán cho khách hàng”. Vậy chính cái thời gian “ chờ” ấy gây rất nhiều phiền phức cho người sử dụng, đồng thời công ty tốn diện tích kho chứa hàng và chậm quay vòng vốn. Và một quyết tâm tìm bằng được các công thức cho sự “ổn định ngay thể tích” đã trở thành một mục tiêu chất lượng. Anh Nhường kể: “Để tìm sự bứt phá về chất lượng mà bản thân giám đốc cùng các đồng chí trong Đảng uỷ, ban giám đốc, phòng kỹ thuật nhiều hôm quên ăn, quên ngủ. Đi dự Đại hội Đảng ở tỉnh nhưng đêm không ngủ lại mà về với anh em mày mò nghiên cứu”. Cuối cùng công sức của anh và các đồng nghiệp cũng được đền bù xứng đáng. Từ chính công nghệ xi măng lò đứng, công ty đã sản xuất được xi măng ổn định thể tích ngay, độ mịn không thua kém xi măng lò quay.
Công nghệ, thiết bị tốt có thể cho ra sản phẩm chất lượng tốt. Nhưng để vận hành thiết bị, đảm bảo cho guồng máy và hơn 1200 công nhân hoạt động ổn định thì công tác quản lý, điều hành sản xuất kinh doanh cũng phải đạt yêu cầu chất lượng cao. Bước đột phá trong kiện toàn tổ chức, bố trí cơ cấu sản xuất của công ty theo hướng tác phong công nghiệp chính quy và khoa học là điều kiện công ty được tổ chức QUACERT cấp chứng nhận quản lý chất lượng ISO 9001:2000. Hoạt động theo quy trình nghiêm ngặt này, công ty không chỉ kiểm soát được nguyên liệu, vật tư nhập kho và hàng xuất ra thị trường, đặc biệt đã khống chế được chất lượng sản phẩm. Hàng tháng công ty đều gửi mẫu về Viện vật liệu xây dựng – Bộ Xây dựng để kiểm tra, phân tích và đánh giá chất lượng sản phẩm. Các kết quả kiểm định của trung tâm thí nghiệm VILAS luôn công nhận Xi măng Vĩnh Phú phù hợp tiêu chuẩn Việt Nam theo hệ thống QLCL ISO 9001 – 2000.
Và đột phá trong chiến lược kinh doanh
Những năm đầu tiên của thiên niên kỷ này, tốc độ đầu tư trong nước có bước phát triển vượt bậc. Xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng lớn ở hầu hêt các tỉnh thành. Đây cũng là thời kỳ “Vàng son” của Xi măng Vĩnh Phú. Mặc dù trên thương trường có rất nhiều thương hiệu xi măng nhưng không ít công trình chỉ “chấp nhận” xi măng Vĩnh Phú. Hàng của công ty sản xuất ra đến đâu đã có khách hàng tới nhập hết ngay. Đứng trước đòi hỏi lớn này của thị trường, là người nhiều năm từng sống và lăn lộn với công ty, Giám đốc Nhường vừa mừng, vừa không hết lo. Điều mừng thì ai cũng thấy rõ, nhưng nỗi lo thì chỉ có anh và ban giám đốc công ty mới hiểu và phải tìm giải pháp tháo gỡ. Thực tế “cầu” của xi măng Vĩnh Phú đang ở thời điểm lớn hơn “cung”. Nếu công ty không đủ hàng cung cấp cho thị trường, không có biện pháp quản lý chặt chẽ các đại lý thì người tiêu dùng dễ bị ép giá, nâng giá. Hơn thế đây cũng là cơ hội cho các hãng xi măng khác chiếm đơn hàng của công ty. Trước thách thức này, Giám đốc Nhường cùng ban lãnh đạo công ty đã mạnh dạn ký hợp đồng thuê các nhà máy xi măng ở Hoà Bình, Vĩnh Phúc, Yên Bái… gia công hàng cho công ty. ở Việt Nam, hình thức gia công hàng là một hoạt động phổ biến trong các ngành chế biến chè, bia, bột giặt… nhưng riêng với lĩnh vực sản xuất xi măng thì đây là một bước mang tính đột phá. Để chuẩn bị tốt cho hoạt động gia công, Giám đốc Nhường đã trực tiếp cùng đội ngũ kỹ thuật giỏi của công ty so sánh, đánh giá kỹ càng công nghệ thiết bị của các nhà máy xi măng trên; quá trình sản xuất luôn có kỹ sư của công ty giám sát chặt chẽ. Hướng đi mới này đã giúp công ty tăng thêm sản lượng xi măng có chất lượng đảm bảo, cung ứng kịp thời cho các công trình, giữ vững thị phần truyền thống của công ty. “ Đây cũng chỉ là giải pháp tình thế. Hàng sau gia công bán ra theo đúng giá quy định của công ty thì cầm chắc lỗ 64.000 đồng/tấn”, Giám đốc Nhường tâm sự. “ Vậy biết chắc lỗ 100% rồi mà công ty vẫn làm ?”. “ Với người lãnh đạo trong cơ chế thị trường này chỉ lo cái thiệt trước mắt, không thấy cái lợi ích lâu dài thì không thể duy trì sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Bài toán gia công được tính toán trên cơ sở giảm lãi những về tổng thể thì doanh số vẫn ổn định và giữ vững được thị phần của công ty”. Quả thật nghe anh phân tích, ngẫm lại tôi càng thấy anh có lý.
Cùng với bước đột phá trong gia công, những năm gần đây, công ty đã có đột phá lớn trong đầu tư- kinh doanh. Nắm bắt được nhu cầu, thực trạng về xi măng và chủ trương của nhà nước trong phát triển ngành công nghiệp xi măng, Giám đốc Nhường và ban lãnh đạo công ty đã mạnh dạn xây dựng phương án đầu tư nhà máy xi măng lò quay công suất vừa. Có lẽ thời điểm chuẩn bị dự án mới là thời kỳ vất vả nhất đối với anh. Anh Nhường vừa phải điều hành, tổ chức sản xuất ở Công ty Xi măng - đá vôi Phú Thọ, vừa lo lập dự án, tổ chức đàm phán chọn đối tác liên kết, phương thức đầu tư, phương án thiết bị… cho công ty mới. Được Thủ tướng Chính Phủ phê duyệt và sự ủng hộ của lãnh đạo tỉnh, ngày 4-4-2004 vừa qua, Nhà máy Xi măng Hùng Vương đã chính thức khởi công tại Thanh Ba. Đây là dự án xi măng lò quay công suất 71 vạn tấn/năm, có số vốn đầu tư khoảng 1000 tỷ đồng, trong đó Công ty Xi măng-đá vôi Phú Thọ chiếm 25% cổ phần. Và kỹ sư Nguyễn Văn Nhường giữ cương vị Tổng giám đốc công ty. Một điều rất ngẫu nhiên là cách đây hơn 10 năm, cũng trên mảnh đất quê hương Thanh Ba này, anh Nhường là người góp phần đặt nền móng đầu tiên cho dây chuyền xi măng công nghệ lò đứng Trung Quốc ra đời sớm nhất ở Việt Nam, thì hôm nay anh lại là một trong những người đi tiên phong xây dựng nhà máy xi măng lò quay công suất vừa- mô hình mới sử dụng kết hợp thiết bị công nghệ các nước tiên tiến, của Trung Quốc và sản xuất tại Việt Nam. Từ mô hình thí điểm này sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam dần làm chủ việc thiết kế, chế tạo thiết bị cho các nhà xi măng có công suất vừa.
Thay cho lời kết
Trong lễ khởi công Nhà máy Xi măng Hùng Vương, Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Tấn Dũng đã đến dự và phát biểu. Tôi vẫn nhớ như in những phân tích của Phó Thủ tướng về hiệu quả to lớn của dự án này, trong đó nơi đây sẽ hình thành một khu vực kinh tế tập trung, phát triển. Bất giác khi ấy tôi nghĩ về thị trấn Thanh Ba trù phú nơi Công tyXi măng- đá vôi Phú Thọ đóng trụ sở có hàng ngàn cán bộ công nhân viên công ty đang sinh sống. Với bề dày 37 năm xây dựng và phát triển, bằng thương hiệu xi măng chất lượng cao- Vĩnh Phú, Công ty Xi măng-đá vôi Phú Thọ đã đóng góp không nhỏ cho thị trường xây dựng ở nhiều tỉnh Trung du và miền núi phía bắc, cũng như sự phát triển của ngành công nghiệp địa phương. Góp phần cho thành quả ấy, có vai trò của kỹ sư Nguyễn Văn Nhường- giám đốc công ty. Bằng những bước đi mang tính đột phá trong đầu tư, tổ chức, điều hành kinh doanh và không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, anh đã đưa công ty ngày thêm lớn mạnh; từ một doanh nghiệp có các khoản nợ và lỗ hơn 57 tỷ đồng năm 1998, nay đã thanh toán và chi trả hết cả gốc lẫn lãi; vươn lên giữ vị trí dẫn đầu ngành công nghiệp địa phương với doanh thu đạt trên 140 tỷ đồng (năm 2003), đóng góp cho ngân sách nhà nước hơn 6 tỷ đồng và đảm bảo việc làm ổn định cho hơn 1200 công nhân với thu nhập bình quân 1,2 triệu đồng/người/ tháng. Chính từ những thành quả to lớn này, năm 2003 Công ty Xi măng- đá vôi Phú Thọ đã vinh dự đón nhận Huân chương Lao động Hạng Nhất của Chủ tịch nước; Giám đốc Nguyễn Văn Nhường đã được trao tặng chân dung Bạch Thái Bưởi- nhà doanh nghiệp thành đạt đáng tôn vinh ở Việt Nam.