BÍ QUYẾT TẠO CHIM YẾN

Giám đốc Công ty Yến sào Khánh Hòa Lê Hữu Hoàng đưa chúng tôi tham quan "ngôi nhà bí quyết" của công ty. Đó là một trong năm cơ sở đang tạo ra chim yến hàng từ các máy tạo chim công ty đã nghiên cứu, áp dụng thành công.
“Phòng hộ sinh" chim yến
Căn phòng được đặt trên tầng hai một trong những ngôi nhà của Trung tâm kỹ thuật công nghệ nuôi chim yến Sanatech thuộc Công ty Yến sào Khánh Hòa. Nhìn bên ngoài lẫn bên trong "phòng hộ sinh" chim yến đều có vẻ cũ kỹ, hóa ra do theo tập tính của loài chim yến nên phải thiết kế sao cho thật gần giống với môi trường sống của loài chim này ở những hang đá trên các đảo.
Vừa bước lên khỏi một đoạn cầu thang tối đã nghe vang đầy tiếng ríu rít của chim yến non đang phát ra. Đó là những chim yến được chào đời không phải bằng ấp ủ tự nhiên của chim bố mẹ, mà là nhờ các máy ấp trứng, máy nuôi chim và cả công lao chăm sóc từng giờ của những kỹ thuật viên Trung tâm Sanatech trong 52-57 ngày đêm, kể từ khi vừa nở ra khỏi vỏ trứng còn đỏ hỏn cho đến lúc chim chéo cánh, biết bay…
Trong thời gian đó, từng chim yến ấp nở nhân tạo đều được chăm sóc rất kỹ lưỡng, tất cả công đoạn đều lập thành chế độ, quy trình riêng theo số ngày tuổi của chim đã nở. Chẳng hạn như về nhiệt độ môi trường nuôi, thành phần và hàm lượng thức ăn, số lần cho chim ăn trong ngày (nhiều nhất là bốn lần/ngày đêm), chế độ dinh dưỡng khi chuẩn bị tập bay chờ ngày di đàn… đều khác nhau. Thế nhưng tất cả đều phải đảm bảo không thua môi trường tự nhiên thì chim mới sống, phát triển và hòa nhập khi di đàn đưa về với thiên nhiên hoặc đưa đến các nhà nuôi chim yến nhân tạo.
Các nhân viên kỹ thuật trung tâm phải làm thay thiên chức của chim yến bố mẹ, dùng những chiếc nhíp nhỏ gắp từng miếng mồi mớm tận miệng từng chim yến con đang nằm trong những chiếc ổ nhân tạo của máy nuôi chim hoặc gắn trên vách tường nhà có trộn cả dung dịch tạo mùi trong bêtông khi tô quét tường.
Máy tạo chim
Nhìn hình dáng bên ngoài máy ấp trứng trông giống như một chiếc tủ kính nhỏ với các bộ phận kèm theo có vẻ khá đơn giản. Thế nhưng đó chính là chiếc máy đã góp phần rất lớn trong việc mở ra các khả năng phát triển của công ty trong lĩnh vực nhân giống, nuôi chim yến nhân tạo. Chiếc máy này đã mang về cho công ty giải nhất Hội thi sáng tạo kỹ thuật toàn quốc lần thứ 9 (2006-2007).
Ngồi bên cạnh chiếc máy ấp trứng được đặt trong "phòng hộ sinh" chim yến nên chẳng mấy dễ chịu cho người, anh Nguyễn Khắc Thìn - phụ trách phòng khoa học công nghệ Công ty Yến sào Khánh Hòa - kể việc nghiên cứu nuôi chim yến nhân tạo của công ty được bắt đầu từ năm 2002. Khi đó, nhóm nghiên cứu kỹ thuật được giao nhiệm vụ phải tìm hiểu, nghiên cứu chế tạo cho được một chiếc máy ấp trứng có nhiệt độ thích hợp để ấp trứng chim yến thu nhặt ở các đảo được đưa về khi thu hoạch yến sào vụ 1 vào tháng tư hằng năm.
Đến năm 2005 chiếc máy ấy mới hoàn chỉnh sau khi mày mò nghiên cứu, thử nghiệm "gia - giảm" từng mức nhiệt độ thấp nhất là cộng (+) hoặc trừ (-) 0,10C. "Phải tìm ra rồi thử và ứng dụng với hơn hai mươi mấy thang nhiệt độ cách nhau rất nhỏ như thế mới đạt được kết quả”, giám đốc Lê Hữu Hoàng cho biết.
Nhóm cũng nghiên cứu được cả quy trình và tạo ra thiết bị công nghệ cảm biến tự động, thiết bị này sẽ ghi nhận nhiệt độ môi trường để phản hồi và tự điều chỉnh nhiệt độ của máy ấp trứng theo các thông số thích hợp đã được nghiên cứu thành công, đưa vào lập trình. Kể từ khi có chiếc máy ấp trứng với các chương trình tự động, các kỹ thuật viên làm nhiệm vụ theo dõi việc ấp trứng chim yến đã nhẹ gánh nhọc nhằn hơn rất nhiều.
Bởi ngay cả việc phải đảo bằng tay từng quả trứng được ấp như trước đây, bây giờ từng rãnh trong các khay đặt trứng để ấp đã tự động xoay trở theo đúng chu kỳ với nhiều kiểu xoay khác nhau đã được lập trình, cài đặt trong máy. Nhờ đó không chỉ giảm được công sức mà việc hấp thụ nhiệt độ trên từng tổ đã đạt được đồng đều và hiệu quả trứng nở đã được cao hơn.
Việc nghiên cứu, ứng dụng nuôi và ấp tự động hàng ngàn quả trứng chim yến vốn vẫn thường phải "hái tổ, đổ đi" khi thu hoạch yến sào, để nở thành những con chim yến hàng là một kỳ công. Nhưng để di dời số chim ấy sau khi biết bay đưa về các đảo hay các nhà nuôi chim yến để nuôi sống, gầy dựng, tạo đàn còn cần phải có nhiều bí quyết và kỳ công hơn nữa.
Chính nhờ những bí quyết và kỳ công ấy mà từ 40 hang yến sào tự nhiên trên tám đảo ban đầu, đến nay Công ty Yến sào Khánh Hòa đã nhân giống, gầy được đàn chim yến hàng tại hơn 90 hang trên hơn 20 đảo trong toàn tỉnh. Ngoài ra công ty đang hỗ trợ, chuyển giao kỹ thuật, cung cấp chim giống cho hơn 100 hộ dân ở mười mấy tỉnh, thành phố trên cả nước.
Theo tiến sĩ Lê Võ Định Tường - Phân viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên TP.Saigon, VN đã có kết quả trong việc bảo tồn và khai thác bền vững chim yến hang, đặc biệt ở Khánh Hòa, Bình Định, Quảng Nam…, song hầu như chưa có chiến lược phát triển nuôi chim yến công nghiệp trong nhà. Số lượng đàn chim yến hang hoang dã ở Khánh Hòa ước tính 500.000 con. Đàn yến Việt Nam có 750.000 con, trong khi Indonesia có đến 45 triệu con.
Thời gian qua, Phân viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên TP.Saigon đã tiến hành sửa chữa, nâng cấp nhà cũ vốn đã có chim yến ở TP.Saigon và các địa phương. Phân viện cũng đã xây dựng được các mẫu nhà nuôi chim yến mới, đảm bảo các điều kiện sinh học, hóa học và khí hậu - vật lý, với các trang thiết bị điều khiển, bảo vệ hầu như hoàn toàn tự động đảm bảo tối ưu cho chim yến đến ở và làm tổ.

Phan Sông Ngân - Nguồn: Tuổi Trẻ