Đầu năm 1998, tại Hà Nội, lần đầu tiên thị trường ngân hàng có một tổ chức tín dụng kiểu mới được thành lập, đó là Công ty Cho thuê tài chính Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (VCB LEACO), một loại hình tín dụng bằng hiện vật chưa có tiền lệ ở Việt Nam, cũng chưa có một điều khoản nào trong luật ngân hàng và các tổ chức tín dụng về tổ chức cho thuê tài chính. Năm 1995, Chính phủ ra Nghị định 64 về quy chế tạm thời hoạt động cho thuê tài chính. Vì là vấn đề mới nên nghị định này và các thông tư hướng dẫn còn nhiều bất cập, chưa tạo được hành lang pháp lý về hoạt động cho thuê tài chính, đây là một khó khăn bức xúc đối với VCB Leaco, và nhiều khó khăn khác như tổ chức bộ máy hoạt động, kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn, nghiệp vụ, quản trị kinh doanh…. Tóm lại, mọi hoạt động của VCB Leaco bắt đầu gần như bằng không.
Để đảm đương được nhiệm vụ mới mẻ này, Lãnh đạo VCB bổ nhiệm ông Đàm Đức Long làm giám đốc. Ông sinh năm Bính Tuất (1946) cũng là năm người cha thân yêu của ông (Đàm Đức Đại) theo tiếng gọi của Tổ quốc xung vào quân ngũ. Cha ông đã tham gia 2 cuộc kháng chiến và hy sinh tại mặt trận miền Đông Nam Bộ năm 1969. Ông Long cùng các em sống trong sự thương yêu đùm bọc của người mẹ hiền, tần tảo nuôi con phụng dưỡng cha mẹ già thay chồng trong những năm tháng đầy khó khăn gian khổ về vật chất và cả tinh thần. Tuy vậy, bà vẫn tích cực tham gia công tác xã hội và trở thành đảng viên của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Ghi lòng tạc dạ lời dặn của người cha lúc chia tay: “Các con phải gắng sức học hành, phải sống có đạo đức, phải biết thương người và phấn đấu trở thành đảng viên”, ông Long cùng các em ra công học tập. Năm 1966, sau khi tốt nghiệp Trung cấp giao thông, Ông nhận công tác tại Ty Giao thông Hải Dương (hiện nay gọi là Sở Giao thông) . Chiến tranh ngày càng ác liệt, theo chủ trương của tỉnh Hải Dương…, Ông được phân công về địa phương tham gia xây dựng hợp tác xã vận tải thuỷ. Do có kiến thức chuyên môn, Ông hướng dẫn giúp đỡ mọi người và cùng mọi người làm tốt nhiệm vụ giao nhận, vận chuyển hàng để phục vụ sản xuất chiến đấu trên địa bàn tỉnh nhà. 2 năm cùng ăn, cùng ở, cùng làm với anh em bạn bè, là 2 năm được học tập rèn luyện trưởng thành, ông được kết nạp vào Đảng khi mới ngoài 20 tuổi. Với tinh thần “Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”, Ông được tỉnh điều về trực tiếp làm nhiệm vụ vận chuyển lương thực bằng đường thuỷ để phục vụ chiến trường miền Nam. Theo đường thuỷ vào Thanh Hoá, đi tiếp theo kênh Nhà Lê vào đất lửa Quảng Bình để vận chuyển bằng sà lan với hàng trăm tấn hàng được nguỵ trang, ngày đi đêm nghỉ, phải vượt qua nhiều điểm “đen” nguy hiểm do máy bay Mỹ thả bom từ trường trên các đoạn sông nhằm ngăn chặn đường chi viện của miền Bắc vào miền Nam. Để vượt qua những thử thách gian nguy đó, với cương vị phó đoàn vận tải, ông Long thuộc lòng các luồng lạch, cùng mọi người đề cao cảnh giác, nắm chắc các điểm địch đánh phá, thả bom để phòng tránh, đảm bảo an toàn đưa hàng tới đích. Ông Long góp phần tích cực vào sự thành công vận chuyển nhiều chuyến hàng trót lọt vào điểm tập kết an toàn. Ông nhớ lại: vào mùa hè 1972, ông đã chuẩn bị ba lô, súng đạn để tiếp tục lên đường làm nhiệm vụ. Cùng lúc đó, vợ ông trở dạ, nhà chỉ có 2 vợ chồng, ông thuê xích lô đưa vợ đến bệnh viện và mang theo hành lý, chờ vợ đẻ xong là đi luôn. Sung sướng biết chừng nào khi nghe tiếng khóc chào đời của đứa con trai đầu lòng như tăng thêm sức mạnh cho Ông lên đường tiếp tục làm nhiệm vụ chi viện chiến trường.
Là một đảng viên trẻ, có nhiều thành tích xuất sắc trong công tác và sẵn sàng chiến đấu, Ông được cử vào trường Đại học Hàng Hải, năm 1978 ra trường, được VCB tuyển vào để làm những công việc đòi hỏi phải có nghiệp vụ hàng hải để quản lý chi phí bằng ngoại tệ cho ngành hàng hải. Sau một thời gian công tác, Ông được bầu làm Bí thư chi bộ, đảng uỷ viên Đảng bộ VCB. Để đối phó lệnh cấm vận của Mỹ, ông Long lại được cử theo dõi phục vụ nhu cầu chi tiêu ngoại tệ cho ngành Giao thông Vận tải. Đặc biệt là phục vụ cho đội tàu VietFreight, tàu treo cờ Parama, thuỷ thủ chủ yếu là thuê người nước ngoài cho tiện việc giao thương với các nước, tiếp nhận, vận chuyển hàng phục vụ chiến tranh về nước. Sau giải phóng miền Nam, ông Long được bố trí như một thuỷ thủ làm nhiệm vụ mang các loại ngoại tệ tiếp quản được của Chính quyền Mỹ – Nguỵ sau 4/1975, theo tàu Vosco sang Công ty tài chính Việt Nam tại Hồng Kông để tiêu thụ (Công ty tài chính Việt Nam tại Hồng Kông được thành lập để buôn bán giao thương với thế giới trong những năm Mỹ cấm vận). Do có kiến thức hàng hải và có kinh nghiệm nhiều năm công tác giao dịch vận tải ngoại thương mà Ông được bổ nhiệm làm quản trị trưởng tàu Hải Âu, thuộc công ty liên doanh giữa VCB và Công ty Vosco, 2 năm sau trở lại VCB làm Phó phòng tín dụng. Sau đó, Ông làm Phó giám đốc Công ty liên doanh vận tải biển Hoa Sen (công ty liên doanh giữa VCB và VietFreight) Sau 5 năm làm Phó giám đốc, ông Long được điều về làm Chánh văn phòng Ngân hàng ngoại thương, rồi Giám đốc Công ty thuê mua và đầu tư. Năm 1998, Ông lại được cử làm Giám đốc Công ty Cho thuê tài chính Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam.
Như trên đã nói, bối cảnh ra đời của VCB Leaco không mấy thuận buồm mát mái, một lần nữa ông Long phải đương đầu với thử thách cuối cùng trong cuộc đời cách mạng của ông. Bằng kiến thức và tầm nhìn xa của người từng trải, với quyết tâm cao và lòng say mê nghề nghiệp, Ông phải lao tâm khổ tứ, làm việc không giới hạn thời gian, nghiên cứu mô hình, đặt nền móng cho sự phát triển của công ty theo hướng hiện đại, tính cạnh tranh cao, an toàn, bền vững. Mặc dù sức ép thị trường thuê tài chính rất lớn nhưng Ông bình tĩnh đi dần từng bước, thà chậm nhưng chắc, Ông lý sự với mọi người rằng: chậm một bước để sau đó tiến nhiều bước ăn chắc còn hơn nhanh mà kém hiệu quả. ông bắt đầu từ việc xác lập mô hình hoạt động theo hướng hiện đại hoá, dựa vào tập thể, tranh thủ ý kiến những cán bộ có trình độ chuyên môn như anh Hùng, anh Tú, chị Tâm chị Xuân Thanh… làm hạt nhân để kèm cặp giúp đỡ các cán bộ trẻ mới vào nghề và bằng nhiều hình thức đào tạo khác…. đến nay, VCB leaco có một đội ngũ cán bộ có nhiệt tình, có nghị lực, có nếp sống văn hoá và đạo đức trong kinh doanh, có đủ năng lực chuyên môn và kiến thức thị trường…. Tiêu chuẩn hoá cán bộ của Ông là vậy. Để hoạt động đúng hướng, đúng luật, Ông dành nhiều thời gian soạn thảo, chỉnh sửa điều lệ theo đúng chuẩn mực của một tổ chức tín dụng phi ngân hàng (đầu tư bằng hiện vật). Ông đã chỉ đạo anh em xây dựng hàng loạt quy trình nghiệp vụ, chính sách khách hàng…. Trong chỉ đạo điều hành, Ông đặc biệt nhấn mạnh các vấn đề: thẩm định và chất lượng thẩm định, làm tốt công tác tiếp thị và chăm sóc khách hàng, tư vấn cho khách hàng, cùng khách hàng tháo gỡ khó khăn vướng mắc do cơ chế, cuối cùng là thủ tục nhanh gọn, không gây phiền hà cho khách hàng. Với tác phong làm việc sâu sát, thực tế, ông Long không vội vàng quyết định khi Ông chưa hiểu một cách tường tận về khách hàng của mình và nội dung dự án đầu tư, Ông phải đến tận nơi xem xét kỹ những điều kiện cần và đủ, cùng với chủ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện đầu tư…. Do đó, hầu hết các hợp đồng đầu tư sau khi được Ông trực tiếp khảo sát sẽ được giải ngân trong vòng 10 ngày. Tình cờ, tôi gặp được ông Vương Quốc Toản, Giám đốc công ty TNHH, một khách hàng của VCB leaco kể rằng: “Công ty Cho thuê tài sản này đã cho tôi thuê 7 máy dệt hiện đại, giá 40.000 USD/máy, tính ra trên 4 tỷ đồng chứ ít đâu, vậy mà chỉ sau 10 ngày, kể từ khi nộp đơn là được giải ngân, thủ tục đơn giản, tôi cứ tưởng phải mất vài ba tháng may ra mới xong, tôi đã đến công ty cho thuê tài chính khác nhưng thủ tục rườm ra quá, đi lại nhiều quá, tôi phải bỏ cuộc để đến công ty của Ngân hàng Ngoại thương này. Thật may cho tôi quá ! Hiện nay tôi là một khách hàng lớn và uy tín của Công ty Cho thuê tài chính Ngân hàng Ngoại thương.
Từ thực tế, ông Long hiểu những khó khăn của doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư, những bất cập của cơ chế chính sách bất lợi cho doanh nghiệp đều được Ông nghiên cứu tháo gỡ, giúp doanh nghiệp thực hiện được dự án đầu tư. Ông là người đầu tiên mạnh dạn mua lại tài sản của doanh nghiệp để rồi cho doanh nghiệp thuê lại chính tài sản đó để có vốn lưu động phục vụ cho hoạt động kinh doanh. Ông có sáng kiến phối hợp với công an, sử dụng bản sao công chứng giấy phép lưu hành các phương tiện giao thông để giao cho đơn vị thuê phương tiện sử dụng khi lưu hành trước khi Chính phủ cho phép. Công ty còn mạnh dạn kết hợp giữa cho thuê và cho vay qua hình thức uỷ thác đầu tư nhằm mục đích phục vụ khách hàng tốt hơn. Và những khó khăn khác liên quan đến tài sản doanh nghiệp đi thuê như thuế VAT, thuế nhập khẩu, khấu hao tài sản đi thuê, di rời tài sản đi thuê cũng được ông tham gia ý kiến với các ngành hữu quan để giải quyết.
Tiếng lành đồn xa, đặc biệt là giới các doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp tư nhân từ nhiều tỉnh, thành phố đến với công ty ngày càng nhiều, tài sản cho thuê ngày càng phong phú đa dạng, từ chỗ phần lớn tài sản cho thuê là phương tiện vận tải, đã mở rộng cho thuê nhiều chủng loại tài sản khác như thiết bị thi công, dây chuyền sản xuất, thiết bị y tế, thiết bị ngành in, ngành than, ngành thép,... Số lượng khách hàng từ số không (1999) năm 2003 đã có 430, 2004 có 500, năm 2005 có 776 khách hàng, số hợp đồng thực hiện lên tới 938 hợp đồng. Địa bàn hoạt động của công ty vươn tới các tỉnh xa như Quảng Ninh, Hải Phòng, Thanh Hoá, Nghệ An, Lâm Đồng, TP. Hồ Chí Minh…. Để đáp ứng yêu cầu của khách hàng, công ty đã mở chi nhánh tại TP. Hồ Chí Minh. Đối tượng khách hàng chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm 74%, họ được đầu tư bằng hiện vật một cách thuận lợi trong lúc doanh nghiệp chưa đủ điều kiện tiếp cận với tín dụng thương mại. Hàng trăm doanh nghiệp được VCB Leaco cho thuê tài sản, đã nâng cao năng lực sản xuất, khả năng cạnh tranh, kinh doanh có hiệu quả như Công ty TNHH Nhật Thăng, Công ty TNHH Hàn Việt sản xuất các loại thép hình, thép ống. Công ty TNHH Toàn Phát dệt vải màn xuất khẩu chất lượng cao. VBC LEACO cho thuê lò khí hoá than thay gas đốt lò gốm tiết kiệm hàng tỷ đồng của các công ty sản xuất gốm sứ xây dựng.
Cùng với việc mở rộng hoạt động kinh doanh, VCB Leaco ngay những năm đầu thành lập, đã xây dựng và từng bước thực hiện chương trình đầu tư máy móc thiết bị và công nghệ tiên tiến, tạo nền tảng cho đa dạng hoá các dịch vụ và nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp. Đến nay chương trình đầu tư công nghệ đã được hoàn thiện, phổ cập đến các phòng của công ty theo mô hình quản lý của chương trình ngân hàng bán lẻ Silverlake. Mỗi cán bộ đều thành thạo xử lý công việc trên máy tính; hệ thống máy tính toàn công ty được nối nhau thông qua mạng LAN, giảm được giấy tờ, hỗ trợ tốt cho công tác quản lý.
Tóm lại, ông Long biết vận dụng các yếu tố “thiên thời, địa, lời nhân hoà”, tạo sức mạnh tổng hợp để hoàn thành mọi nhiệm vụ; tốc độ tăng trưởng bình quân 5 năm qua (2001 – 2005) là 48,7%, dư nợ đầu tư năm 2001 mới ở mức 156.001 triệu đồng thì năm 2005 đạt 928 tỷ đồng. Do chất lượng công tác đầu tư được nâng cao, hầu hết khách hàng đều trả nợ đúng hạn; nợ quá hạn bình quân hàng năm trên dưới 2%, kinh doanh có hiệu quả, thu nhập CTTC tăng lên rõ rệt, từ 8,1 tỷ năm 2001 đã tăng lên 80,035 tỷ đồng năm 2005. Công ty thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với nhà nước cũng như các quy chế tài chính của ngành, của công ty, lợi nhuận bình quân đầu người 5 năm qua (2001-2005) là 217 triệu đồng/năm.
Bất luận ở cương vị nào, làm việc gì, Ông cũng say sưa, tất cả vì công việc; cuộc đời Ông luôn gắn với công việc như một thói quen trong cuộc sống. Ông coi cơ quan như nhà của mình. Chẳng vậy mà trong những ngày nghỉ, Ông vẫn thường đến cơ quan chí ít cũng một hai tiếng đồng hồ. Có thể là tỉa cành, tưới cây, hay làm một việc gì đó chuẩn bị cho ngày mai. Ông được mọi người tin mến kính trọng. Ông là bí thư chi bộ đảng của VCB leaco liên tục từ ngày thành lập công ty đến nay. Bên cạnh đó, Ông ra sức học tập, công tác, dành nhiều thời gian xây dựng tổ chức đảng, đoàn thể của cơ quan mình, trực tiếp hoặc gián tiếp chỉ đạo có kết quả các phong trào sinh hoạt chính trị, xã hội, văn hoá thể thao, xây dựng nếp sống “Văn hoá kinh doanh, văn minh công sở”, quan tâm chăm sóc đời sống vật chất tinh thần cho cán bộ nhân viên, tổ chức các cuộc vuichơi giải trí cho anh em; Ông coi đó là công việc không thể thiếu được của một người lãnh đạo. Ông Lê Đắc Cù nguyên Chủ tịch HĐQT – nguyên Tổng Giám đốc VCB nhận xét: “Ông Long trải qua nhiều lĩnh vực công tác, nhưng việc gì cũng thể hiện được cái tâm, cái tầm của người lãnh đạo, mẫu mực, cần cù, chịu khó, không vụ lợi, công việc tuy có chậm nhưng chắc và có hiệu quả”.
Hỏi ông Long về bí quyết thành công, Ông nói: “Có nhiều yếu tố như sự chỉ đạo của cấp trên, tôi không thể quên được sự chỉ đạo của HĐQT, Ban Tổng Giám đốc, sự giúp đỡ tận tình của các phòng ban và sự nỗ lực chủ quan của mình nhưng bất cứ ở đâu tôi đều thấy mình có sự giúp đỡ của tập thể, họ tin tôi, ủng hộ tôi, tôi như cái thuyền, họ như biển cả, tôi học ít nhưng đã làm được nhiều việc là nhờ anh em, cái được lớn nhất trong đời tôi không phải là cái chức vụ giám đốc công ty mà sự yêu quý, kính trọng của cán bộ nhân viên, của đồng nghiệp, bạn bè. Tôi còn có một gia đình êm ấm, một người vợ hiền thảo, những đứa con ngoan chắp cánh cho tôi trong suốt cuộc đời công tác”. Ông cũng được đảng viên, quần chúng đánh giá là người lãnh đạo tận tâm, tận ý với công việc, đóng góp nhiều công sức xây dựng và phát triển Công ty Cho thuê tài chính – VCB. Do đó mà sau 8 năm hoạt động, Ông đã dẫn dắt đơn vị Ông đạt đến đỉnh cao về hiệu quả kinh doanh. Công ty được Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Ngoại thương, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng nhiều bằng khen, cờ thưởng, chi bộ Đảng của công ty được công nhận cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh nhiều năm liền. Riêng cá nhân ông Long hai lần được Chính phủ tặng bằng khen, được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Ngoại thương tặng nhiều bằng khen và giấy khen về thành tích công tác chuyên môn và đoàn thể.